Suv ostidan chiqqan 4 ming yillik sir: Buyuk Britaniyada kutilmagan arxeologik sensatsiya

Buyuk Britaniyada joriy yilning yozida kuzatilgan misli ko‘rilmagan anomal issiqlik va qurg‘oqchilik kutilmagan tarixiy kashfiyotga sabab bo‘ldi. Angliyaning janubi-g‘arbida joylashgan Devon grafligidagi Fernvorti suv omborida suv sathi keskin pasayib ketishi oqibatida suv ostida qolib ketgan qadimiy bronza davriga oid aholi manzilgohi ochilib qoldi.

Britaniyaning nufuzli The Independent nashri bergan xabarga ko‘ra, qurigan suv ombori tubidan arxeologlar insoniyat tarixining turli davrlariga tegishli noyob obidalar va qimmatbaho ashyolarni aniqladi.

Suv ostidagi 4 ming yillik manzilgoh: Nimalar topildi?

Suv chekinishi natijasida arxeologlar ko‘z o‘ngida bir necha ming yillik tarix gavdalandi:

• Bronza davri uylari: Tadqiqotchilar suv ombori tubidan yoshi taxminan 4 ming yilga teng bo‘lgan 8 ta dumaloq tosh uyni aniqladilar;

• Qadimiy majmualar: Uylardan tashqari, hududda tosh aylanalar (kromlexlar) hamda qadimiy dafn tepaliklari (qo‘rg‘onlar) saqlanib qolgani ma’lum bo‘ldi;

• Tyudorlar davri tangalari: Shuningdek, qazishma va ko‘zdan kechirish vaqtida XVI asrga, aniqrog‘i 1540 yillarga oid Tyudorlar sulolasi davri tangalari ham topildi, bu esa mazkur joy keyingi asrlarda ham insonlar tomonidan faol foydalanilganidan dalolat beradi.

Anomal issiqlik va suv inqirozi: Rekord ko‘rsatkichlar

Hududda arxeologik obidalarning ochilib qolishiga Buyuk Britaniya bo‘ylab suv resurslarining keskin taqchillashuvi sabab bo‘ldi:

• Fernvorti omborida 30 foiz qoldi: Yozgi jazirama tufayli Fernvorti suv omboridagi zaxira o‘z umumiy sig‘imining bor-yo‘g‘i 30 foizigacha tushib ketgan;

• Butun mamlakat bo‘yicha tanqislik: Qirollik bo‘ylab barcha suv omborlaridagi o‘rtacha suv sathi mavsumiy me’yordan 20 foizga past ko‘rsatkichni qayd etmoqda. Nazoratdagi 31 ta yirik omborning 12 tasi yarmigacha ham to‘lmagan, 8 tasida esa o‘ta xavfli past daraja kuzatilmoqda;

• Grunt suvlarining qurishi: Yer osti suvlari sathi ham muttasil pasayib bormoqda va rasmiylarga ko‘ra, ularni avvalgi holatiga qaytarish uchun oylab davom etadigan seryog‘in ob-havo zarur bo‘ladi.

Qurg‘oqchilik qachongacha davom etadi?

Yoz mavsumida Buyuk Britaniyani birdaniga beshta kuchli issiqlik to‘lqini qamrab oldi, harorat bir necha bor tarixiy rekordlarni yangilab, o‘rmon yong‘inlari va keng ko‘lamli suv tanqisligini keltirib chiqardi. Bundan ayniqsa Angliyaning janubiy hududlari jiddiy zarar ko‘rdi.

Sinoptiklarning kuzgi yog‘ingarchilik bo‘yicha tahlillari ko‘p hududlarda vaziyatni biroz yengillashtirishi mumkin bo‘lsa-da, ekspertlarning prognoziga ko‘ra, Devon, Kornuoll va Sharqiy Angliya hududlarida jiddiy qurg‘oqchilik 2027 yilning aprel oyi boshigacha saqlanib qolishi mumkin.