Floridada 9 kishining umriga zomin bo‘lgan samolyot kabinasidagi so‘nggi muloqot (video)

2026 yil 1 noyabr kuni AQSHning Florida shtati Palm-Bich okrugi, Grinakris hududida ro‘y bergan dahshatli aviahalokat tafsilotlari bo‘yicha shov-shuvli ma’lumotlar ochiqlandi. Texas shtatining Ostin shahridan Bagama orollari tomon yo‘l olgan va bortidagi barcha 9 kishining o‘limiga sabab bo‘lgan Learjet 60 xususiy biznes-jeti kabinasidagi uchuvchilar va aviadispetcher o‘rtasidagi so‘nggi dramatik radiomuloqot audiosi tarqaldi.

Aviatsiya xavfsizligi arxivlari (LiveATC) va yetakchi OAVlar tomonidan e’lon qilingan rasmiy yozuv ekipajning muzlash, kuchli turbulentlik va boshqaruvning to‘liq yo‘qolishi bilan kechgan so‘nggi soniyalardagi jon talvasasini oshkor qildi.

Tinch parvozdan fojiagacha: Audioyozuvdagi voqealar xronikasi

E’lon qilingan stenogramma va audioyozuvda halokatning daqiqama-daqiqa rivojlanishi quyidagicha aks etgan:

• 1. Muzlash va noqulay ob-havo: Dastlab uchuvchi tashqaridagi havo harorati -47 darajaga tushib ketganini, o‘rtacha turbulentlik kuzatilayotganini va samolyot qismlari muzlayotganini bildirgan. Holatni hozircha nazorat qila olishayotganini ta’kidlab, xavfsizroq balandlikka ko‘tarilish uchun ruxsat so‘ragan;

• 2. Halokatli sho‘ng‘ish (Mayday): Bir necha soniya ichida vaziyat nazoratdan chiqib ketgan. Kabinadan uchuvchining hayajonli ovozi yangragan: «Biz qulayapmiz. Mayday, mayday! Daqiqasiga 10 000 fut tezlikda pastga sho‘ng‘iyapmiz, favqulodda holat e’lon qilamiz!»;

• 3. So‘nggi baqiriq va ibodat: Pastlash tezligi daqiqasiga naqd 20 000 – 22 000 futga (taxminan 6-7 ming metrga) yetgan. Uchuvchi yer yaqinlashayotganini ko‘rib: «Biz yerga urilamiz! (We're gonna crash into the ground)» deb qichqirgan. Muloqotdagi so‘nggi so‘zlar esa: «Tashqariga qara, la’nat bo‘lsin, vaqtimiz tugadi! (We're out of time)» bo‘lgan. Audio fonida esa ikkinchi uchuvchining so‘nggi soniyalarda ibodat qilayotgani aniq eshitiladi.

Texnik nosozlik taxmini: Orqa stabilizator sinib ketganmi?

Aviatsiya mutaxassislari samolyotning nima sababdan bunday mislsiz tezlikda tik pastga qulaganiga oid birlamchi texnik xulosalarni bildirmoqda:

• Muzlash va detal sinishi: Kuchli bo‘ron va keskin manfiy harorat tufayli samolyot duma (orqa) qismidagi gorizontal stabilizator muzlab qolgan va og‘ir bosim ostida sinib ketgan bo‘lishi mumkin;

• Boshqaruvsiz qulash: Bunday sinish natijasida uchuvchilar rul va balandlik boshqaruvini butunlay yo‘qotgan hamda samolyot to‘g‘ridan to‘g‘ri sho‘ng‘ish holatiga kirgan;

• Ulkan portlash va krater: Samolyot avtomobil yo‘liga juda katta kinetik tezlik bilan borib urilgan, zarba kuchidan ulkan krater (voronka) hosil bo‘lib, kuchli yong‘in kelib chiqqan.

Hozirda AQSH Transport xavfsizligi milliy kengashi (NTSB) va Federal fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi (FAA) ushbu audioyozuvni asosiy ashyoviy dalil sifatida qabul qilib, halokat yuzasidan keng ko‘lamli surishtiruv olib bormoqda.