Xitoy 30 mingdan ortiq maymun sotib oldi: buning sababi nima?

Xitoy ilmiy tajribalarda foydalanish uchun Kambodjadan 30 mingdan ortiq maymun import qildi. Bu holat AQSH va Xitoy o‘rtasida laboratoriya hayvonlari uchun yangi raqobat yuzaga kelishi mumkinligi haqidagi xavotirlarni kuchaytirdi. Mutaxassislar esa yovvoyi maymunlar savdosi tabiat va inson salomatligiga ham xavf tug‘dirishidan ogohlantirmoqda. Bu haqda Science nashri xabar berdi.
Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, Xitoy 2023 yildan buyon Kambodjadan minglab primatlarni olib kelgan. Bojxona ma’lumotlarida 2023 yilda 2400 dan ortiq maymun import qilingani, 2025 yilda esa bu ko‘rsatkich 13 mingdan oshgani qayd etilgan. 2026 yilda ham import hajmi shunga yaqin bo‘lishi kutilmoqda.
Mazkur jonivorlar Xitoyda jadal rivojlanayotgan biotibbiyot va farmatsevtika sohalarida ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish uchun ishlatiladi.
Nega maymunlar uchun raqobat kuchaymoqda?
Avvallari Xitoy laboratoriya maymunlarini yetkazib berish bo‘yicha AQSHning asosiy hamkorlaridan biri bo‘lgan. Masalan, 2018 yilda Pekin Amerikaga qariyb 20 ming yava makakasini eksport qilgan.
Biroq COVID-19 pandemiyasi boshlangach, Xitoy tirik hayvonlar eksportini to‘xtatdi. Natijada AQSH laboratoriyalari boshqa yetkazib beruvchilarni izlashga majbur bo‘ldi va asosiy e’tibor Kambodjaga qaratildi.
2022 yilda esa AQSH Adliya vazirligi Kambodjadagi maymunlar savdosi bilan bog‘liq kontrabanda holatlarini fosh qildi. Ayrim shaxslar yovvoyi tabiatdan tutib olingan maymunlarni go‘yoki maxsus fermalarda ko‘paytirilgan jonivorlar sifatida rasmiylashtirishda ayblandi. Shundan keyin Kambodjadan AQSHga eksport keskin kamaydi.

Yovvoyi tabiat uchun xavotirli vaziyat
Mutaxassislarning fikricha, Kambodjadan eksport qilinayotgan maymunlarning barchasi maxsus fermalarda ko‘paytirilganiga shubhalar mavjud. Ayrim jonivorlar tabiiy muhitdan ovlab olinayotgan bo‘lishi mumkin.
Bu esa maymunlar populyatsiyasiga zarar yetkazishi, shuningdek, hayvonlardan insonlarga yuqishi mumkin bo‘lgan zoonoz kasalliklar tarqalishi xavfini oshirishi ehtimolini keltirib chiqaradi.
Xalqaro ekspertlar Kambodjadagi maymunlar savdosida shaffoflik yetishmasligini ham tanqid qilmoqda. 2026 yilda e’lon qilingan CITES hisobotida ayrim firibgarlik va korrupsiya holatlarini tasdiqlash yoki rad etish imkoni bo‘lmagani qayd etilgan.
AQSH va Xitoy o‘rtasida yangi kurash boshlanadimi?
Tahlilchilar Xitoyning maymun importini oshirishi AQSH bilan yangi raqobatni keltirib chiqarishi mumkinligini ta’kidlamoqda. Amerika laboratoriyalari hamon yiliga 60 mingga yaqin primatdan foydalanadi. Biroq mavjud import ehtiyojni to‘liq qoplashga qiynalmoqda.
Shu bilan birga, AQSH 2025 yilda Kambodjadan yana 1400 ta maymun import qilgan. O‘sha yili Amerikadagi Charles River Laboratories kompaniyasi Kambodjadagi yirik makaka fermalaridan birini sotib olgan.
Ayrim mutaxassislar ikki davlat bozorni egallash uchun raqobatlashish o‘rniga, maymunlar savdosini nazorat qilish va hayvonlar ishtirokidagi tajribalarga muqobil ilmiy usullarni ishlab chiqishda hamkorlik qilishi kerak, deb hisoblaydi.
Ularning fikricha, laboratoriya tadqiqotlari uchun hayvonlarga bo‘lgan ehtiyojni kamaytirish, savdo jarayonini shaffoflashtirish va yovvoyi tabiatni muhofaza qilish xalqaro miqyosdagi muhim vazifalardan biri bo‘lib qolmoqda.
Obuna bilan reklama bo'lmaydi
Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm
Mavzuga oid yangiliklar
































Izohlar0
…