Donald Trump AQSH va Eron oʻrtasida tinchlik bitimi imzolanishini eʼlon qildi

AQSH Prezidenti Donald Trump Vashington va Tehron oʻrtasidagi harbiy toʻqnashuvlarga chek qoʻyuvchi kelishuv yakshanba kuni imzolanishini maʼlum qildi. Ushbu kutilmagan bayonot Tehron rasmiylarining jarayon muddati borasidagi shubhalariga qaramay yangradi. Mazkur bitim nafaqat siyosiy barqarorlik, balki global energiya xavfsizligi va moliyaviy bozorlar uchun ham hal qiluvchi ahamiyatga ega hisoblanadi. Bu haqda Cointelegraph.com xabar beradi.

Donald Trump oʻzining Truth Social tarmogʻidagi sahifasida: “Bitim ertaga imzolanishi rejalashtirilgan va u imzolanishi bilan Hormuz boʻgʻozi barcha uchun OCHIQ boʻladi”, deya yozib qoldirdi. Ushbu kelishuv oʻzaro tushunish memorandumini nazarda tutib, u AQSH va Eron oʻrtasidagi oʻt ochishni toʻxtatish rejimini 60 kunga uzaytirishi hamda strategik muhim suv yoʻlini qayta ochishi kutilmoqda.

Muzokaralarda vositachilik qilayotgan Pokiston tomoni ham kelishuvga 24 soat ichida erishilishi mumkinligidan darak bermoqda. Pokiston Bosh vaziri Shehbaz Sharif X tarmogʻida: “Biz tinchlik bitimiga har qachongidan ham yaqinmiz. Yakuniy bosqich yaqin soatlarda kutilmoqda va Pokiston elektron imzolash jarayoniga tayyorgarlik koʻrmoqda”, deya taʼkidladi.

Iqtisodiy oqibatlar va energiya bozori

Hormuz boʻgʻozining yopilishi jahon bozoriga yetkazib beriladigan neft va suyultirilgan tabiiy gazning qariyb 20 foizini toʻsib qoʻygan edi. Bu holat global aktivlar narxining koʻtarilishiga va iqtisodiy noaniqlikka sabab boʻldi. Brent va WTI markali neft narxlari ushbu blokada tufayli bosim ostida qolayotgan edi. Bitimning imzolanishi energiya resurslari narxini barqarorlashtirishi kutilmoqda.

Biroq Tehron hozircha yakshanba kungi imzolash marosimini rasman tasdiqlagani yoʻq. Eron Tashqi ishlar vazirligi matbuot kotibi Esmaeil Baghaei davlat OAVlariga bergan intervyusida memorandum ertaga emas, balki “yaqin kunlarda” imzolanishi mumkinligini bildirdi. Bu esa tomonlar oʻrtasida texnik tafsilotlar boʻyicha hali ham ayrim kelishmovchiliklar mavjudligidan dalolat beradi.

Kriptovalyuta bozoriga taʼsir

Siyosiy taranglikning yumshashi kriptovalyuta bozorlari uchun ham ijobiy signal boʻldi. Kripto-tahlilchi Michaël van de Poppe fikricha, AQSH va Eron oʻrtasidagi tinchlik bitimi Bitcoin narxining keskin koʻtarilishiga va ETF oqimlarining yaxshilanishiga turtki beradi. Maʼlumot uchun, oʻtgan haftada Bitcoin bilan bogʻliq ETF fondlaridan 315,84 million dollar mablagʻ chiqib ketgan edi.

Hozirda Bitcoin narxi 63,200 dollar atrofida tebranmoqda. Bozor ishtirokchilari Hormuz boʻgʻozining ochilishini ijobiy kutib olishmoqda, chunki bu global logistika va savdo yoʻllaridagi xavflarni kamaytiradi. Agar bitim yakshanba kuni imzolansa, dushanba kuni jahon birjalarida, jumladan S&P 500 va Nasdaq indekslarida ham oʻsish kuzatilishi mumkin.

Xulosa qilib aytganda, Donald Trump tomonidan eʼlon qilingan ushbu kelishuv Yaqin Sharqdagi keskinlikni pasaytirib, jahon iqtisodiyoti uchun yangi imkoniyatlar ochishi kutilmoqda. Biroq Tehronning ehtiyotkorona munosabati yakuniy natija biroz kechikishi mumkinligini koʻrsatmoqda.