Apple va Google kabi xorijiy kompaniyalar O‘zbekistonga qancha soliq to‘ladi?

O‘zbekiston raqamli iqtisodiyoti jadal sur’atlar bilan rivojlanishda davom etmoqda. Buni xorijiy texnologik gigantlar tomonidan to‘lanayotgan soliq hajmining keskin ortishi ham tasdiqlaydi. Davlat soliq qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026 yilning birinchi yarim yilligida mamlakatimizda elektron xizmatlar ko‘rsatuvchi 97 ta xorijiy kompaniya tomonidan davlat budjetiga 143,8 mlrd so‘m soliq to‘langan.

Zamin.uz ushbu tarixiy o‘sishning tafsilotlari, global gigantlarning O‘zbekiston bozoridagi ulushi va raqamli iqtisodiyotning istiqbollarini tahlil qilib taqdim etadi.

Rekord darajadagi o‘sish: 2025 yilga nisbatan 84% ko‘proq

Ushbu ko‘rsatkich shunchaki raqam emas, balki O‘zbekiston raqamli bozorining jozibadorligi ortib borayotganidan dalolat beradi. 143,8 mlrd so‘mlik soliq tushumi 2025 yilning shu davriga nisbatan aql bovar qilmas darajada — 84% ga o‘sgan.

Ushbu keskin sakrashning bir nechta asosiy sabablari bor:

1. Sathning kengayishi: Elektron xizmatlardan foydalanuvchi o‘zbekistonliklar soni ortib bormoqda (internet qamrovining yaxshilanishi va smartfonlarning ommalashishi).

2. Shaffoflik: O‘zbekistonning soliq tizimi raqamli xizmatlar uchun (go‘yoki "Google solig‘i" deb ataluvchi mexanizm orqali) yanada shaffof va samarali bo‘lib bormoqda.

3. Global Trend: Xorijiy kompaniyalarning O‘zbekistondagi faoliyati va daromadlarining tabiiy o‘sishi.

TOP-3: Milliardlar egalari

O‘zbekiston davlat budjetiga eng ko‘p soliq to‘lagan xorijiy kompaniyalar TOP-10 taligida global texnologiya gigantlari yaqqol yetakchilik qilmoqda. Eng qizig‘i, Apple va Google o‘rtasidagi farq juda kichik:

• Apple: 2026 yil I yarim yilligida 33,6 mlrd so‘m soliq to‘lab, ro‘yxatda birinchi o‘rinni egalladi.

• Google: Birinchi o‘rindan atigi bir necha yuz million so‘m ortda qolgan holda, 33,3 mlrd so‘m to‘lagan.

• Meta: Uchinchi o‘rinni egallab, 28,9 mlrd so‘m soliq to‘lagan.

Ushbu uchta kompaniyaning o‘zi jami to‘langan soliqlarning taxminan 66% (95,8 mlrd so‘m) ni tashkil etadi, bu ularning O‘zbekiston raqamli bozoridagi monopol mavqeini yaqqol ko‘rsatadi.

TOP-10 Soliq to‘lovchi xorijiy kompaniyalar (2026 I yarim yillik)

Eslatma: Elektron xizmatlar ko‘rsatuvchi chet el yuridik shaxslari soliq hisobotlarini har chorak yakunidan keyingi oyning 20-kunidan kechiktirmay taqdim etadi va soliqlarni to‘laydi.

Sun’iy Intellekt va O‘yin Sanoati: Yangi O‘yinchilar

TOP-10 ro‘yxatiga diqqat qilsangiz, an’anaviy gigantlar (Apple, Google) yonida yangi texnologiyalar bilan bog‘liq kompaniyalar ham paydo bo‘lgan. Jumladan, sun’iy intellekt sohasidagi yetakchilar — Anthropic (6,3 mlrd so‘m) va OpenAI (5,6 mlrd so‘m) — mos ravishda 5 va 6-o‘rinlarni egallashgan. Bu o‘zbekistonliklar orasida AI texnologiyalariga qiziqish va maishiy foydalanish ortib borayotganini ko‘rsatadi.

Shuningdek, geyming sanoati vakillari — Valve Corp. (15,8 mlrd so‘m) (Steam platformasi egasi) va Midasbuy (2,9 mlrd so‘m) ham ro‘yxatning yuqori qismidan joy olgan. Bu o‘zbekistonlik yoshlar orasida onlayn o‘yinlar va raqamli mahsulotlar xaridining ommalashganini tasdiqlaydi.

Xulosa va Tahlil: Raqamli Iqtisodiyotning Kelajagi

Xorijiy kompaniyalar tomonidan to‘lanayotgan soliqlarning 84% ga o‘sishi O‘zbekiston raqamli iqtisodiyoti uchun tarixiy yutuqdir. Bu davlat budjeti uchun qo‘shimcha daromad manbai bo‘lish bilan birga, global texnologiya kompaniyalarining O‘zbekiston bozoriga bo‘lgan ishonchidan dalolat beradi. Aniq soliq mexanizmlarining yo‘lga qo‘yilishi va bozorning shaffoflashuvi ushbu o‘sishni barqaror saqlab qolishga xizmat qiladi. Kelajakda O‘zbekistonning raqamli sanoati nafaqat xorijiy xizmatlarni iste’mol qilish, balki o‘z milliy raqamli mahsulotlarini yaratish orqali ham rivojlanishi kutilmoqda.

Ushbu muhim iqtisodiy tahlilni do‘stlaringiz va tahlil ishqibozlariga yuboring! Ko‘pchilik uchun O‘zbekiston raqamli bozoridagi bu keskin o‘sish va global gigantlarning soliqlari haqida bilish qiziq bo‘lishi mumkin.

Sizningcha, xorijiy kompaniyalardan undirilayotgan soliqlar O‘zbekistonda milliy raqamli infratuzilmani rivojlantirishga yetarli darajada yo‘naltirilyaptimi? Izohlarda fikringizni qoldiring!