O‘zbekistonda naqd pul muomalasining yangi tartibi belgilandi: qanday o‘zgarishlar bo‘ladi?

3 daqiqa o'qish6
O‘zbekistonda naqd pul muomalasining yangi tartibi belgilandi: qanday o‘zgarishlar bo‘ladi?

O‘zbekistonda banklar o‘rtasida naqd pul taqsimlash, aholiga pul berish va yangi banknot hamda tangalarni muomalaga chiqarish qoidalari o‘zgaradi. Endi banklar naqd pulga bo‘lgan ehtiyojni oldindan elektron shaklda rejalashtiradi, ortiqcha mablag‘ga ega banklar esa uni maxsus tizim orqali boshqa banklarga taklif qiladi. Shu bilan birga, pullarni bepul ayirboshlash va yangi banknotlar haqida aholini oldindan xabardor qilish tartibi ham belgilandi.

Adliya vazirligi 2026 yil 17 noyabr kuni Markaziy bank boshqaruvining «O‘zbekiston Respublikasida banklar tomonidan naqd pul muomalasiga doir ishlarni tashkil etish to‘g‘risida»gi yangi yo‘riqnomasini 3977-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi.

Muhim jihati shundaki, yangi qoidalar darhol amalga kirmaydi. Lex.uz ma’lumotlariga ko‘ra, yo‘riqnoma 2027 yil 19 fevraldan kuchga kiradi.

Banklar o‘rtasida naqd pul elektron tizim orqali taqsimlanadi

Yangi tartibga ko‘ra, banklar o‘rtasida naqd pul taqsimoti «Naqd pullarning elektron maydoni» dasturiy majmuasi orqali amalga oshiriladi.

Bu tizimda naqd pul ortiqcha bo‘lgan banklar uni boshqa banklarga taklif qiladi. Qo‘shimcha mablag‘ga ehtiyoj sezgan banklar esa elektron talabnoma yuboradi. Kelishuvga muvofiq taqsimlangan pullar banklar o‘rtasida inkassatsiya xizmati orqali yetkazib beriladi.

Bunday mexanizm naqd pul zaxiralarini banklar o‘rtasida tezkorroq taqsimlash va mavjud mablag‘lardan samarali foydalanishga xizmat qilishi kutilmoqda.

Banklar naqd pulga bo‘lgan ehtiyojni oldindan hisoblaydi

Yo‘riqnomada banklarning naqd pul kirimi va chiqimini oldindan prognoz qilish tartibi ham belgilangan.

Unga ko‘ra, banklar har oyda naqd pul harakati bo‘yicha prognoz tayyorlab, uni tegishli oy boshlanishidan kamida uch bank ish kuni oldin elektron shaklda taqdim etishi kerak.

Bu orqali qaysi hudud yoki bankda qancha naqd pulga ehtiyoj bo‘lishi oldindan aniqlanadi. Natijada mablag‘larni taqsimlashni rejalashtirish va ehtimoliy tanqislikning oldini olish imkoniyati oshadi.

Bankomatlarda pul yetishmasligining oldi olinadi

Yangi yo‘riqnomada aholi va tadbirkorlarning naqd pulga bo‘lgan ehtiyojini ta’minlash masalasiga ham e’tibor qaratilgan.

Banklar mijozlarning hisobvaraqlaridan naqd pul yechish bo‘yicha so‘rovlarini belgilangan tartibda uzluksiz bajarishi, bankomatlardagi pul aylanmasini muntazam tahlil qilishi lozim.

Agar muayyan hudud yoki bankomatlarda naqd pul yetishmasligi ehtimoli yuzaga kelsa, banklar qo‘shimcha mablag‘ jalb qilish choralarini ko‘rishi kerak.

Pullarni komissiyasiz ayirboshlash mumkin bo‘ladi

Yangi tartibda aholi uchun muhim bo‘lgan yana bir qoida nazarda tutilgan.

Markaziy bank va tijorat banklari talabga ko‘ra bir nominaldagi pul belgilarini boshqa nominaldagi banknot yoki tangalarga hech qanday to‘lov va vositachilik haqisiz ayirboshlashi shart.

Bu, masalan, yirik kupyuralarni mayda banknotlarga yoki aksincha, mayda pullarni boshqa nominaldagi pullarga almashtirishda komissiya undirilmasligini anglatadi.

Shuningdek, banklar muomaladagi naqd pullarni nominal qiymati bo‘yicha moneliksiz qabul qilishi belgilangan.

Yangi banknot va tangalar qanday talablarga javob berishi kerak?

Yo‘riqnomada muomalaga chiqariladigan pul belgilarining tashqi ko‘rinishi va himoya xususiyatlariga oid talablar ham belgilab qo‘yilgan.

Jumladan, banknot va tangalarda quyidagi ma’lumotlar va belgilar bo‘lishi shart:

  • raqamlarda ifodalangan nominal qiymat;

  • pul belgilarini bir-biridan oson farqlash imkonini beruvchi o‘lcham va ranglar;

  • O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining nomi;

  • pul belgisi dizayni va namunasi tasdiqlangan yil;

  • Davlat gerbi yoki Davlat bayrog‘i tasviri;

  • qalbakilashtirishdan himoya qiluvchi maxsus elementlar.

Bundan tashqari, pul belgilarining dizaynida O‘zbekiston tarixi, milliy madaniyati, qadriyatlari, buyuk allomalar va mamlakat yutuqlarini aks ettiruvchi tasvirlardan foydalanish nazarda tutilgan.

Barcha yozuvlar davlat tilida, lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosida bo‘lishi kerak. Pul belgilari inson salomatligi uchun xavfsiz xomashyodan tayyorlanishi hamda zamonaviy himoya elementlariga ega bo‘lishi lozim.

Yangi banknot yoki tangalar muomalaga chiqarilishidan kamida bir hafta oldin aholi bu haqda xabardor qilinadi.

Yangi tartib aholiga qachon ta’sir qiladi?

Ushbu o‘zgarishlarning asosiy maqsadi — banklarda naqd pul zaxiralarini boshqarishni takomillashtirish, banklar o‘rtasidagi taqsimotni elektronlashtirish va aholi hamda tadbirkorlarning naqd pulga bo‘lgan ehtiyojini o‘z vaqtida qondirishdir.

Shu bilan birga, yangi yo‘riqnoma naqd pul muomalasining butunlay bekor qilinishi yoki naqd puldan foydalanishga cheklovlar joriy etilishini anglatmaydi. Hujjat banklarning naqd pul bilan ishlash jarayonlarini tartibga soladi.

Qoidalar 2027 yil 19 fevraldan kuchga kirgach, banklar naqd pulni rejalashtirish, taqsimlash va mijozlarga yetkazishda yangi talablarga amal qilishi kerak bo‘ladi.

Maqola sizga yoqdimi?

Obuna bilan reklama bo'lmaydi

Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm

Izohlar0

…

  1. Futbol akademiyalari uchun Skaut: to‘lov, davomat va ota-ona bilan aloqa endi bitta tizimda
  2. Toshkentdan Amerikaga: Nurmuxammad Ismoilov Akinda orqali halol investitsiyani global miqyosga olib chiqmoqda
  3. Avtoservisingizni raqamlashtiring: Bip Business bilan mijozlarni yo‘qotmang
  4. Mashina oynasiga raqam yozish xavflimi? Bip haydovchilar uchun yangi yechim topdi!
  5. 8 ta keng tarqalgan moliyaviy xato: nimalardan saqlanish kerak?
  6. Playmatch: maydon egalari ishini ancha yengillashtiradi
  7. Playmatch: futbol o‘ynash uchun kerakli barcha xizmatlar bitta ilovada
  8. Kundalik xarajatlar uchun kartani qanday tanlash mumkin?
  9. Eldor Shomurodov futbol akademiyasi va TBC Bank: bolalik orzularidan katta futbolgacha
  10. ANORBANK Boʻstonliqdagi 168-son maktab-internat tarbiyalanuvchilarini tabrikladi
  11. Haydovchilar va tashuvchilar uchun OSGOP sug‘urtasining afzalliklari...
  12. Pure Milky’dan navbatdagi kreativ: Har qadam — aziz insonlarga mehr bilan!
  13. Kredit olish imkoniyatini oshirish uchun qayerda ishlash kerak?
  14. Biznes imkoniyatingizni kengaytiring
  15. Fanning rivojlanishiga barchamiz mas’ulmiz!
  16. XIV Toshkent xalqaro kinofestivali qanday o‘tkazilmoqda?