So‘nggi ilmiy tadqiqotlar go‘sht mahsulotlarini iste’mol qilish ayrim insonlarda, ayniqsa, keksa yoshdagilarda xotira faoliyatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ko‘rsatmoqda. Olimlar APOE genining muayyan variantlariga ega bo‘lgan shaxslarda go‘shtni ko‘proq iste’mol qilish kognitiv pasayish jarayonini sekinlashtirishi va demensiya rivojlanish xavfini kamaytirishi ehtimolini aniqladilar.
Ma’lum qilinishicha, ε3/ε4 va ε4/ε4 genotiplari odatda Alsgeymer kasalligi xavfining ortishi bilan bog‘liq deb qaraladi. Shu nuqtayi nazardan, ushbu gen variantlariga ega insonlarda parhezning ta’sirini o‘rganish ayniqsa muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot natijalari nufuzli ilmiy nashrlarda e’lon qilinib, bu sohadagi qiziqishni yanada oshirdi.
Ilmiy izlanishlarda 60 yoshdan oshgan, dastlab demensiya alomatlari kuzatilmagan 2157 nafar ishtirokchi qamrab olindi. 15-yillik kuzatuv davomida ularning 296 nafarida demensiya belgilari aniqlangan. Olimlar ayniqsa APOE ε3/ε4 va ε4/ε4 genotiplariga ega bo‘lgan ishtirokchilarni alohida tahlil qilib, ular umumiy ishtirokchilarning taxminan to‘rtdan bir qismini tashkil etishini qayd etdilar.
Aynan shu guruhda go‘sht mahsulotlarini ko‘proq iste’mol qilish yaxshiroq kognitiv ko‘rsatkichlar bilan bog‘liq ekani ma’lum bo‘ldi. Xususan, go‘shtni muntazam va ko‘proq iste’mol qilgan shaxslarda xotira pasayishi sekinlashgani, demensiya xavfi esa taxminan 55 foizga kamaygani kuzatilgan. Boshqa gen variantlariga ega ishtirokchilarda esa bunday aniq bog‘liqlik qayd etilmadi.
Shu bilan birga, tadqiqot mualliflari muhim bir jihatga ham e’tibor qaratdilar: qayta ishlangan go‘sht mahsulotlarini ortiqcha iste’mol qilish salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Ya’ni, go‘sht turi va uni qayta ishlash darajasi ham inson salomatligida muhim rol o‘ynaydi.
Mutaxassislar ushbu tadqiqot kuzatuv xarakteriga ega ekanini va to‘g‘ridan to‘g‘ri sabab-oqibat bog‘liqligini to‘liq isbotlab bermasligini ta’kidlashmoqda. Shunga qaramay, natijalar juda qiziqarli xulosaga olib keladi: insonning ovqatlanish tartibi va uning miya salomatligi o‘rtasidagi bog‘liqlik genetik xususiyatlarga bevosita bog‘liq bo‘lishi mumkin.
Bu esa kelajakda barchaga bir xil parhez tavsiya qilish o‘rniga, har bir insonning genetik tuzilishiga moslashtirilgan shaxsiy ovqatlanish dasturlarini ishlab chiqish zarurligini ko‘rsatadi. Qisqasi, “hammaga bitta diyeta” davri sekin-asta tugab borayotgandek.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
