O‘zbek alifbosi nega o‘zgarmoqda? Eng muhim sabablar ochiqlandi

O‘zbekistonda lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini takomillashtirish bo‘yicha qonun loyihasi muhokamasi davom etmoqda. Muhokamalar jarayonida turli fikrlar bildirilayotgan bo‘lsa-da, mutaxassislar bu o‘zgarishlar faqat ayrim harflarni almashtirish emas, balki o‘zbek tilini raqamli davr talablariga moslashtirishga qaratilganini ta’kidlamoqda.

Qayd etilishicha, bugungi kunda alifbo masalasi faqat tilshunoslar uchun emas, balki dasturchilar, sun’iy intellekt muhandislari, qidiruv tizimlari va raqamli xizmatlar uchun ham muhim ahamiyat kasb etmoqda. Chunki zamonaviy texnologiyalar matnlarni qayta ishlashda yagona va aniq yozuv qoidalariga ehtiyoj sezadi.

Mutaxassislar ta’kidlashicha, muhokama qilinayotgan qonun loyihasi shoshilinch tayyorlangan hujjat emas. U bir necha yil davomida tilshunoslar, IT sohasi vakillari, jurnalistlar hamda jamoatchilik ishtirokida muhokama qilingan. Turli takliflar o‘rganilib, eng maqbul yechim ustida ish olib borilgan.

Ekspertlar fikricha, 1993 yilda qabul qilingan lotin alifbosi o‘sha davr ehtiyojlariga javob bergan. Ammo bugun internet, elektron hukumat, sun’iy intellekt va katta ma’lumotlar texnologiyalari rivojlangani sababli yozuv tizimiga nisbatan talablar ham o‘zgargan.

Shuning uchun ham yangi loyihada ayrim harflarning yozilishini soddalashtirish va yagona standartga keltirish taklif etilmoqda. Bu esa elektron hujjatlar, qidiruv tizimlari, onlayn xizmatlar va sun’iy intellekt platformalarida o‘zbek tili bilan ishlashni ancha osonlashtirishi kutilmoqda.

Mutaxassislarning qayd etishicha, hozirgi yozuvda ayrim harflarning turlicha apostroflar bilan yozilishi ma’lumotlar bazalari va qidiruv tizimlarida qo‘shimcha muammolarni keltirib chiqaradi. Yangi takliflar esa bunday texnik muammolarni qisqartirishga xizmat qiladi.

Shu bilan birga, ekspertlar bahs to‘rtta harf atrofida emasligini alohida ta’kidlamoqda. Ularning fikricha, asosiy maqsad — o‘zbek tilining raqamli texnologiyalar bilan uyg‘un ishlashini ta’minlash, kelajakda sun’iy intellekt, avtomatik tarjima, elektron lug‘atlar va davlat axborot tizimlarida samaradorlikni oshirishdan iborat.

Mutaxassislar xulosasiga ko‘ra, alifboni takomillashtirish nafaqat yozuvni soddalashtiradi, balki o‘zbek tilining raqamli makonda raqobatbardoshligini kuchaytirishga ham xizmat qiladi. Bu esa tilning kelgusi o‘n yilliklarda zamonaviy texnologiyalar bilan bir qadamda rivojlanishi uchun muhim qadam sifatida baholanmoqda.