Qalbaki tillaga qarshi yangi qadam: 2029 yildan talab o‘zgaradi

O‘zbekistonda zargarlik buyumlari bozorida katta o‘zgarish kutilmoqda. Hukumat qimmatbaho metall va toshlardan tayyorlangan mahsulotlarni majburiy raqamli etiketlashni bosqichma-bosqich joriy etishni rejalashtirmoqda.

Maqsad — qalbaki savdoga chek qo‘yish

Loyihaga ko‘ra, qimmatbaho metall va toshlardan tayyorlangan zargarlik buyumlari “Asl belgisi” tizimi orqali raqamli etiketlanadi.

Asosiy maqsad — noqonuniy savdoga qarshi kurashish, mahsulot kelib chiqishini kuzatish va xaridorlarga haqiqiylikni tekshirish imkoniyatini berish.

Boshqacha aytganda, kelajakda xaridor “bu tilla rostdan ham aslmi?” degan savolga faqat sotuvchining gapi bilan emas, mobil ilova orqali ham javob olishi mumkin bo‘ladi.

Joriy etish bosqichma-bosqich amalga oshiriladi

Majburiy raqamli etiketlash birdaniga emas, bosqichma-bosqich yo‘lga qo‘yilishi rejalashtirilgan.

Sinov loyihasida Gold Moon Tashkent, Sofizar, Merrit Jewellery va Termez Gold Production kabi kompaniyalar ishtirok etishi ko‘zda tutilgan.

Har bir buyumga maxsus kod qo‘yiladi

Texnik jihatdan zargarlik buyumi yoki uning yorlig‘iga Data Matrix shtrix-kodi tushiriladi.

Ushbu kod orqali mahsulot harakatining barcha bosqichlari — ishlab chiqarish, import, ombor, do‘kon va kassada sotish jarayoni tizimda qayd etiladi.

Bu usul mahsulotning qayerdan kelgani, qanday aylanmada bo‘lgani va qonuniy sotuvga chiqqanini kuzatish imkonini beradi.

Xaridor buyumni telefon orqali tekshirishi mumkin

Loyihaning eng qiziq jihati — xaridorlar zargarlik buyumining haqiqiyligini mobil ilova orqali tekshirishi mumkin bo‘ladi.

Agar mahsulot bo‘yicha shubha tug‘ilsa yoki qalbakilik belgilari aniqlansa, fuqarolar davlat organlariga shikoyat yuborish imkoniyatiga ega bo‘ladi.

Bu, ayniqsa, qimmatbaho buyum sotib olayotgan xaridorlar uchun muhim. Chunki zargarlik bozorida ishonch — narxdan ham qimmatroq masala.

Biznes uchun sinov davrida imtiyoz bor

Raqamli etiketlash tizimi operatori sifatida CRPT TURON belgilangan. Sinov davrida biznes vakillariga identifikatsiya kodlari bepul taqdim etilishi rejalashtirilgan.

Bu tadbirkorlarga yangi tizimga moslashish, texnik jarayonlarni sinab ko‘rish va majburiy bosqich boshlanguncha tayyorgarlik ko‘rish imkonini beradi.

Biroq 2029 yildan keyin ishlab chiqaruvchi, importchi va chakana sotuvchilar uchun talablar ancha jiddiylashadi.

Bozorda nima o‘zgaradi?

Agar tizim to‘liq ishga tushsa, zargarlik buyumlari aylanmasida shaffoflik oshishi mumkin. Noqonuniy yoki kelib chiqishi noma’lum mahsulotlarni sotish qiyinlashadi.

Bu, bir tomondan, halol ishlayotgan ishlab chiqaruvchi va sotuvchilarni himoya qiladi. Ikkinchi tomondan, xaridor uchun xavfni kamaytiradi.

Lekin biznes uchun yangi texnik talablar, hisobot, kodlash va kassa tizimi bilan bog‘liq qo‘shimcha majburiyatlar paydo bo‘lishi mumkin. Ya’ni bozor “eskicha ishlayveramiz” rejimidan sekin chiqadi.

Qalbaki buyumlar uchun davr qiyinlashadi

Zargarlik buyumlari qimmat xarid hisoblanadi. Shuning uchun xaridor har doim mahsulot sifati, probasi, kelib chiqishi va haqiqiyligiga ishonch hosil qilishni xohlaydi.

Raqamli etiketlash aynan shu ishonchni kuchaytirishga xizmat qilishi mumkin.

Agar tizim samarali ishlasa, kelajakda “bu aslmi yoki qalbakami?” degan savolga javob topish ancha osonlashadi. Qalbaki mahsulotlar uchun esa bozorda joy torroq bo‘ladi.

Asosiy sinov — amalda qanday ishlashida

Hozircha tashabbus loyiha bosqichida. Uni joriy etish bo‘yicha sinov davri, texnik tayyorgarlik va tadbirkorlar bilan ishlash muhim ahamiyat kasb etadi.

Eng asosiysi, yangi tizim xaridorga haqiqiy himoya berishi, biznes uchun esa ortiqcha byurokratiyaga aylanmasligi kerak.

Sizningcha, zargarlik buyumlarini telefon orqali tekshirish imkoniyati bozordagi ishonchni oshiradimi?