P2P mojarosi davom etmoqda: Soliq qo‘mitasi qanday javob berdi?
O‘zbekistonda kartalar o‘rtasidagi yirik pul o‘tkazmalari bo‘yicha bahs yangi bosqichga chiqdi. Markaziy bank tanqididan so‘ng Soliq qo‘mitasi P2P o‘tkazmalar monitoringiga oid qaror loyihasi yuzasidan o‘z pozitsiyasini tushuntirdi.
Soliq qo‘mitasi nima dedi?
Soliq qo‘mitasi bank siri va fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlari masalasida Markaziy bank bildirgan pozitsiyaga hurmat bilan qarashini ma’lum qildi.
Qo‘mitaga ko‘ra, banklar bilan har qanday axborot almashinuvi faqat amaldagi qonunchilik doirasida, bank sirini saqlash, shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilish va fuqarolarning bank tizimiga ishonchini ta’minlash tamoyillari asosida amalga oshirilishi lozim.
Ya’ni idora o‘z izohida “nazorat bo‘ladi, tamom” degan qattiq pozitsiyani emas, balki qonun, bank siri va jamoatchilik ishonchi saqlanishi kerakligini ta’kidlamoqda.
P2P o‘tkazmalar soliqqa tortiladimi?
Soliq qo‘mitasining eng muhim izohlaridan biri shu: jismoniy shaxslar o‘rtasidagi P2P o‘tkazmalar o‘z-o‘zidan soliq solish obyekti hisoblanmaydi.
Bu degani, kartadan kartaga pul o‘tkazishning o‘zi avtomatik ravishda “daromad” yoki “soliq to‘lanishi kerak bo‘lgan operatsiya” deb baholanmaydi.
Qo‘mita bu tashabbus shaxsiy operatsiyalarni to‘liq va ommaviy monitoring qilishni anglatmasligini ham ta’kidlagan.
Markaziy bank nega e’tiroz bildirgan edi?
Avvalroq Markaziy bank yirik P2P o‘tkazmalar bo‘yicha ma’lumotlarni soliq organlariga taqdim etish tashabbusi bank siri va fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlariga ta’sir qilishi mumkinligini bildirgandi.
Regulyator bunday chora bank tizimiga bo‘lgan ishonchni pasaytirishi, fuqarolarni naqd to‘lovlarga qaytarishi va soya iqtisodiyoti o‘sishiga olib kelishi mumkinligini aytgan.
Bu joyda bahsning markazida bitta katta savol turibdi: yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashish kerak, lekin bu jarayon oddiy fuqarolarning shaxsiy moliyaviy hayotiga ortiqcha aralashuvga aylanib ketmasligi shart.
Loyihaning maqsadi qanday izohlanmoqda?
Soliq qo‘mitasiga ko‘ra, muhokama qilinayotgan loyihaning asosiy maqsadi banklar va soliq organlari o‘rtasida axborot almashinuvining xavfsiz, aniq va xalqaro amaliyotga mos mexanizmlarini shakllantirishdan iborat.
Boshqacha aytganda, idora buni yashirin tadbirkorlik va soliqdan qochish holatlarini aniqlash uchun huquqiy va texnik tartib yaratish sifatida ko‘rmoqda.
Lekin jamoatchilik uchun eng nozik nuqta o‘zgarmaydi: bu mexanizm amalda qanday ishlaydi va oddiy odamlar “har bir katta o‘tkazmam nazoratda” degan hisga tushib qolmaydimi?
Jamoatchilikni nima xavotirga solmoqda?
Muhokamalarda fuqarolar bir nechta xavotirni ochiq aytmoqda.
Xavotir | Nega muhim? |
|---|---|
Bank siri | shaxsiy moliyaviy ma’lumotlar himoyada qolishi kerak |
Ma’lumotlar sizishi | katta baza ko‘p idoralar o‘rtasida aylansa, xavf ortadi |
Noto‘g‘ri talqin | qarz, to‘y, davolanish yoki mulk sotuvi biznes daromadi deb ko‘rilishi mumkin |
Naqd pulga qaytish | ishonch pasaysa, odamlar kartadan kamroq foydalanishi mumkin |
Ommaviy nazorat hissi | fuqaro o‘zini doimiy tekshiruv ostida sezmasligi kerak |
Aynan shu sababli P2P mavzusi oddiy texnik qaror emas, jamiyatdagi ishonch masalasiga aylandi.
Takliflar yig‘ish yakunlangan
Soliq qo‘mitasi qaror loyihasi bo‘yicha takliflar yig‘ish jarayoni yakunlanganini ma’lum qildi.
Idora yakuniy qaror qabul qilishdan oldin barcha bildirilgan taklif va e’tirozlarni, jumladan, Markaziy bank pozitsiyasini ham o‘rganishini bildirgan.
Bu hozircha loyiha yakuniy ko‘rinishda qabul qilinganini anglatmaydi. Demak, hujjatda o‘zgarishlar bo‘lishi ehtimoli bor.
Asosiy masala — ishonchni yo‘qotmaslik
Soliq qo‘mitasi P2P o‘tkazmalarning o‘zi soliqqa tortilmasligini aytdi. Markaziy bank esa bank siri va fuqarolar huquqlari buzilmasligi kerakligini urg‘ulamoqda.
Endi asosiy vazifa — yashirin iqtisodiyotga qarshi kurash bilan fuqarolarning moliyaviy daxlsizligi o‘rtasida to‘g‘ri balans topish.
Chunki bank tizimida ishonch bir kunda qurilmaydi. Lekin noto‘g‘ri signal berilsa, odamlar “kartani qo‘y, naqd yaxshiroq” degan rejimga tez o‘tib ketishi mumkin.
P2P bahsi hali tugamadi
Soliq qo‘mitasining javobi bahsni biroz yumshatgan bo‘lsa-da, asosiy savollar hali ochiq qolmoqda. Mexanizm qanday ishlaydi? Qaysi ma’lumotlar beriladi? Fuqarolar qanday himoya qilinadi? Xatolik bo‘lsa, kim javob beradi?
Yakuniy qaror qabul qilinmaguncha bu mavzu atrofidagi muhokamalar davom etishi aniq.
Sizningcha, P2P o‘tkazmalar bo‘yicha nazorat kerakmi yoki bu bank siriga ortiqcha aralashuv bo‘lib qoladimi?
Izohlar 0
…