Olimlar Neptun yoʻldoshi Nereidaning kelib chiqishini qayta koʻrib chiqishdi. Katta kashfiyotdan 70 yildan koʻproq vaqt oʻtgach, yangi maʼlumotlar shuni koʻrsatmoqdaki, u ilgari taxmin qilinganidek Koyper belbogʻidan tutilgan obʼyekt emas, balki sayyoraning "oʻz" yoʻldoshi boʻlishi ehtimoli yuqori. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.
Nereida 1949-yilda astronom Jerard Koyper tomonidan kashf etilgan edi. Oʻshanda olim ushbu obʼyekt Neptun tizimining gʻayritabiiy tuzilishini tushunishda kalit boʻlishi mumkinligini taxmin qilgan. Biroq oʻn yillar davomida boshqa bir nazariya ustunlik qildi: Neptun Tritonni va u bilan birga boshqa jismlarni, jumladan Nereidani ham oʻziga boʻysundirgan deb hisoblanardi.
Tritonning tutilishi Neptun tizimida tartibsizlik keltirib chiqarishi kerak edi. Hisob-kitoblarga koʻra, sayyoraning aksariyat asl yoʻldoshlari oʻsha paytda parchalangan yoki tizimdan uloqtirib tashlangan boʻlishi lozim. Aynan shu sababli Nereidaning choʻziq va beqaror orbitasi uni tutilgan obʼyektlar qatoriga qoʻshishga asos boʻlib kelayotgan edi.
Biroq James Webb teleskopi yordamida oʻtkazilgan yangi kuzatuvlar manzarani butunlay oʻzgartirdi. Tahlillar Nereidaning Koyper belbogʻidagi obʼyektlardan sezilarli darajada farq qilishini koʻrsatdi. U suv muziga boyroq, yuqori albedoga ega (yorqinroq) va oʻziga xos organik birikmalarni saqlamaydi. Bu xususiyatlar uning chekka hududlarda emas, balki Neptun yaqinida shakllanganidan dalolat beradi.
Kompyuter modellari Nereida Triton tutilishi jarayonida omon qolgan boʻlishi mumkinligini tasdiqladi: u yoʻq boʻlib ketish oʻrniga, hozirgi kunga qadar saqlanib qolgan juda choʻziq orbitaga uloqtirilgan. Agar bu xulosalar tasdiqlansa, Nereida sayyora tizimidagi katastrofik oʻzgarishlardan omon chiqqan noyob yoʻldoshga aylanadi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
