Koinotni qutqarish operatsiyasi: NASA Swift teleskopini saqlab qolish uchun raketa tayyorlamoqda

NASA agentligi Neil Gehrels Swift Observatory (Swift) kosmik rasadxonasining faoliyat muddatini uzaytirish boʻyicha oʻta noyob va murakkab operatsiyaga tayyorgarlik koʻrmoqda. Yer orbitasida tobora pastlab borayotgan ushbu ilmiy teleskopni saqlab qolish uchun maxsus LINK apparati koinotga uchiriladi. Ushbu missiya nafaqat Swift teleskopini qutqaradi, balki koinotdagi qurilmalarga xizmat koʻrsatishning yangi davrini boshlab beradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Hozirda Virjiniya shtatidagi NASA Uollops kosmik markazida muhandislar Northrop Grumman kompaniyasiga tegishli Pegasus XL raketasini Stargazer samolyot-tashuvchisi ostiga oʻrnatish ishlarini yakunladilar. Lockheed L-1011 rusumli modifikatsiyalangan ushbu samolyot raketani maʼlum balandlikka olib chiqadi va u yerdan LINK apparati koinotga yoʻl oladi. Katalyst Space kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan ushbu apparat teleskopning orbitasini koʻtarish va uning atmosferaga tushib ketishining oldini olish vazifasini bajaradi.

Quyosh faolligi va orbitadagi muammolar

Swift teleskopi kabi past Yer orbitasida harakatlanuvchi apparatlar doimiy ravishda atmosfera qarshiligiga duch keladi. Garchi u yerda havo qatlami oʻta siyrak boʻlsa-da, vaqt oʻtishi bilan u sunʼiy yoʻldoshlar tezligini pasaytiradi. Agar apparatda oʻz dvigateli boʻlmasa, u asta-sekin pasayib, oxir-oqibat atmosferaning zich qatlamlarida yonib ketishi mumkin.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, soʻnggi vaqtda kuzatilgan yuqori Quyosh faolligi ushbu jarayonni yanada tezlashtirib yubordi. Quyosh nurlanishi atmosferaning yuqori qatlamlarini qizdirib, ularning zichligini oshirdi, natijada Swift kutilganidan tezroq balandlikni yoʻqota boshladi. NASA mutaxassislari teleskopni qutqarish uchun zudlik bilan chora koʻrish zarur degan xulosaga kelishdi.

Missiyaning ahamiyati va istiqbollari

Pegasus XL raketasining tanlanishi missiya talablariga toʻliq mos kelishi va LINK apparatini qisqa muddatlarda kerakli nuqtaga yetkazib bera olishi bilan izohlanadi. Rejaga koʻra, parvoz iyun oyi oxirida Tinch okeanidagi Kvajaleyn atolli hududida amalga oshiriladi. Bu usul anʼanaviy vertikal uchirishga qaraganda ancha moslashuvchan va iqtisodiy jihatdan samarali hisoblanadi.

Agar ushbu missiya muvaffaqiyatli yakunlansa, u koinot tadqiqotlarida muhim burilish yasaydi. Buning ahamiyati quyidagilarda namoyon boʻladi:

• Eski va qimmatbaho teleskoplarni yangisiga almashtirmasdan, ularning ishlash muddatini uzaytirish imkoniyati paydo boʻladi;
• Orbital xizmat koʻrsatish texnologiyalari amaliyotda sinovdan oʻtkaziladi;
• Koinotdagi chiqindilar miqdorini kamaytirishga xizmat qiladi, chunki ishdan chiqqan apparatlar oʻrniga yangilarini uchirishga ehtiyoj qolmaydi.

Swift rasadxonasi koinotdagi eng kuchli portlashlarni — gamma-nurlanish chaqnashlarini oʻrganishda davom etishi uchun ushbu qutqaruv operatsiyasi hayotiy zaruratdir. NASA va uning hamkorlari ushbu texnologik yechim orqali koinotni oʻrganish xarajatlarini sezilarli darajada kamaytirishni maqsad qilgan.