Sunʼiy intellekt bumsiz elektr taʼminotini izdan chiqarmoqda

Sunʼiy intellekt infratuzilmasining jadal oʻsishi Qoʻshma Shtatlarning energetika tizimida miqyosli oʻzgarishlarni keltirib chiqarmoqda. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, yangi maʼlumotlar markazlarini quvvat bilan taʼminlash uchun AQShda yuzlab yer uchastkalari musodara qilinib, turar joy binolari buzib tashlanishi rejalashtirilmoqda. Ushbu jarayon texnologik gigantlarning energiya isteʼmoli keskin oshgani fonida butun mamlakat boʻylab ijtimoiy va iqtisodiy keskinlikni keltirib chiqarmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Xususan, Georgia Power energetika kompaniyasi AQShning Kueta va Feyett okruglarida 330 dan ortiq yer uchastkasini majburiy tartibda olib qoʻyishga majbur boʻlmoqda. Qiymati 16 milliard dollarni tashkil etuvchi Wansley loyihasi doirasida uzunligi 56 kilometrlik yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyasi quriladi. Mazkur tarmoqni yotqizish ishlari 20–30 ta turar joyning buzilishiga olib keladi, yangi generatsiya quvvatlarining qariyb 80 foizi esa aynan sunʼiy intellekt markazlariga xizmat koʻrsatishga yoʻnaltiriladi.

Texnologik gigantlar va milliardlab dollarlik xarajatlar

Energetika tarmoqlarining kengayishi yirik IT-kompaniyalarning sunʼiy intellekt sohasiga kiritayotgan ulkan investitsiyalari bilan bevosita bogʻliq. Meta rahbari Mark Zukerberg kvartallik hisobot taqdimoti chogʻida yaqin besh yil ichida milliardlab odamlar kundalik vazifalarni bajarish uchun shaxsiy sunʼiy intellekt agentlariga ega boʻlishini maʼlum qildi. Shu bilan birga, kompaniya 2026-yilgi kapital xarajatlar prognozini 130–145 milliard dollargacha oshirib, mablagʻlarning asosiy qismini tegishli infratuzilmani barpo etishga yoʻnaltirmoqda.

Biroq bunday ulkan xarajatlar moliyaviy koʻrsatkichlarga ham oʻz taʼsirini koʻrsatmoqda. Meta kompaniyasining sof pul oqimi ikkinchi chorakda daromadlar 28 foizga, qariyb 61 milliard dollargacha oshganiga qaramay, 91 foizga qisqarib, 784 million dollarni tashkil etdi. Bu kabi moliyaviy bosimlar va infratuzilma uchun ketayotgan xarajatlar texnologik bozorning energiya resurslariga boʻlgan qaramligini yaqqol koʻrsatmoqda.

Tariflar oshishi va aholining noroziligi

Maʼlumot markazlari energiya isteʼmolyining keskin koʻpayishi oddiy isteʼmolchilar va sanoat korxonalari uchun elektr energiyasi narxiga jiddiy taʼsir koʻrsatmoqda. Nyu-Jersidan Illinoysgacha boʻlgan hududlarga xizmat koʻrsatuvchi PJM energetika tizimida generatsiya quvvatlarini zaxiralash qiymati birgina auksion siklida 10 martadan ziyod qimmatlashdi. Bir yil ichida sanoat tarifikatsiyasi Pensilvaniyada 31 foizga, Ogayo shtatida esa 26 foizga oshdi, mamlakat boʻyicha oʻrtacha oʻsish koʻrsatkichi 7 foizni tashkil etdi.

Energetika infratuzilmasining kengaytirilishi mahalliy aholining keskin eʼtirozlariga sabab boʻlmoqda. Hozirgi kunga qadar AQShning 42 ta shtatida maʼlumot markazlari qurilishiga qarshi norozilik namoyishlari boʻlib oʻtdi. Jamoatchilik qarshiligi oʻnlab milliard dollarlik loyihalarning bekor qilinishiga yoki boshqa muddatga koʻchirilishiga olib keldi. Yangi elektr uzatish liniyasi oʻtadigan hududlar aholisi Georgia Power taklif etayotgan kompensatsiyalar koʻchmas mulkning bozor qiymatidan taxminan 100 ming dollarga pastligini daʼvo qilmoqda. Kompaniya oʻz navbatida yer sotib olish jarayonlarining 1 foizdan kamrogʻidagina majburiy musodara chorasi qoʻllanilishini taʼkidlamoqda.