Olam kengliklari va fizika qonunlari: Nega oʻzga sayyoraliklar Yerga kela olmaydi?

Soʻnggi paytlarda AQSH hukumati tomonidan maxfiy hujjatlarning eʼlon qilinishi va taniqli rejissyor Stiven Spilbergning oʻzga sayyoraliklar haqidagi yangi loyihalari fonida Yerga tashrif buyurishi mumkin boʻlgan gʻayritabiiy mavjudotlar haqidagi bahslar yana avj oldi. AQSH va Avstraliyada oʻtkazilgan soʻrovnomalar aholining qariyb uchdan bir qismi oʻzga sayyoraliklar sayyoramizga kelib turishiga ishonishini koʻrsatmoqda. Biroq zamonaviy fizika qonunlari va koinotning ulkan miqyosi bunday tashriflarning amalga oshishini deyarli imkonsiz qilib qoʻyadi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

ixbt.com maʼlumotlariga koʻra, bunday sayohatlar yoʻlidagi birinchi va eng asosiy toʻsiq — bu masofadir. Quyoshga eng yaqin yulduz boʻlgan Proksima Sentavra Yerdan taxminan 40 trillion kilometr uzoqlikda joylashgan. Bu masofani yorugʻlik tezligida bosib oʻtish uchun 4,3 yil kerak boʻladi. Insoniyat yaratgan eng tezkor apparat — Parker Solar Probe zondi esa bor-yoʻgʻi 191 km/s tezlikda harakatlanadi, bu yorugʻlik tezligining atigi 0,064 foizini tashkil etadi. Bunday tezlikda eng yaqin qoʻshni yulduzgacha yetib borish uchun 6 650 yil talab etiladi.

Vaqt va energiya muammosi

Hatto yorugʻlik tezligiga yaqin tezlikda harakatlanish imkoniyati paydo boʻlganda ham, Albert Einstein tomonidan ilgari surilgan nisbiylik nazariyasi yuzaga chiqadi. Tezlik ortishi bilan vaqt oʻtishi sekinlashadi. Masalan, NASA astronavti Scott Kelly Xalqaro koinot stansiyasida bir yil yashab qaytgach, Yerdagi egizagidan bir necha millisoniyaga "yoshroq" ekani aniqlangan. Yulduzlararo masofalarda bu effekt shunchalik kuchayib ketadiki, koinotga yoʻl olgan ekipaj qaytib kelganida Yerdagi hayot yuzlab yillarga oʻzgarib ketgan boʻlishi mumkin.

Keyingi jiddiy cheklov energetika bilan bogʻliq. Fizika qonunlariga koʻra, obyekt yorugʻlik tezligiga yaqinlashgani sayin uning massasi ortib boradi va uni yanada tezlashtirish uchun cheksiz miqdordagi energiya talab etiladi. Hozirgi kunda insoniyat ixtiyorida boʻlgan hech bir energiya manbasi bunday ulkan kemani harakatga keltirishga qodir emas.

Koinotning oʻzi ham sayohatchilar uchun xavfli muhitdir. Garchi kosmos vakuum deb hisoblansa-da, u yerda gaz va chang zarralari mavjud. Oʻta yuqori tezlikda harakatlanayotgan kema uchun hatto bitta vodorod atomi ham kuchli radiatsiya manbasiga aylanib, kemani va uning ekipajini yoʻq qilib yuborishi mumkin.

Garchi nazariy jihatdan Alcubierre dvigateli kabi yorugʻlikdan tez harakatlanish modellari mavjud boʻlsa-da, ular hozircha faqat qogʻozdagi matematik hisob-kitoblardir. Amaliyotda esa, oʻzga sayyoraliklar mavjud boʻlgan taqdirda ham, ularning Yerga yetib kelishi uchun fizika qonunlarini butunlay chetlab oʻtishiga toʻgʻri keladi, bu esa hozirgi ilmiy qarashlarga koʻra imkonsizdir.