80 yillik Uchinchi reyx kemasi Dunay daryosidan yuzaga chiqdi

Serbiyada Dunay daryosida suv sathining keskin pasayishi natijasida Ikkinchi jahon urushi davriga oid Germaniya harbiy kemasining qoldiqlari yana yuzaga chiqdi. Bu haqda The Telegraph nashri xabar berdi.

Ma’lumotlarga ko‘ra, kema qoldiqlari Serbiyaning Praxovo qishlog‘i yaqinidan aniqlangan bo‘lib, u Germaniyaning Dunay flotiliyasi tarkibiga kirgan harbiy kemalardan biri hisoblanadi. Ikkinchi jahon urushi yakuniga yaqin, sovet armiyasining hujumi vaqtida ushbu kema Uchinchi reyx qo‘shinlari tomonidan ataylab suvga cho‘ktirilgan edi.

Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, nemis qo‘shinlari kemani 1944 yil sentyabrida amalga oshirilgan “Dunay elfi” operatsiyasi doirasida g‘arq qilgan. O‘sha davrda jami 200 dan ortiq kema va barja cho‘ktirilgan bo‘lib, bu Dunayning mazkur qismida urush tugagunga qadar kema qatnovining to‘liq to‘xtab qolishiga sabab bo‘lgan.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, Yevropada uzoq davom etgan anomal issiq havo va kuchli qurg‘oqchilik Dunay daryosida suv sathining rekord darajada pasayishiga olib kelgan. Shu tufayli avval suv ostida bo‘lgan tarixiy harbiy kemalar yana ko‘rina boshladi. Aprel oyiga kelib mutaxassislar daryo tubidan yettita kemani olib chiqqan, sakkizinchi kemani ko‘tarish ishlari esa tayyorgarlik bosqichida.

Qutqaruv ishlari yuqori ehtiyotkorlik bilan olib borilmoqda. Chunki kemalar bortida hali ham minalar va portlamay qolgan snaryadlar bo‘lishi ehtimoli mavjud. Shu sababli ularni suvdan chiqarishdan oldin g‘avvoslar va sapyorlar tomonidan to‘liq ko‘zdan kechirish ishlari amalga oshirilmoqda. Yirik kemalar esa butun holda emas, balki qismlarga ajratilgan tarzda suvdan chiqarilmoqda.

Dunay o‘zanini tozalash va kema harakatini xavfsizlashtirish maqsadida Yevropa Ittifoqi ham loyihani moliyaviy qo‘llab-quvvatlamoqda. Xususan, Yevrokomissiya mazkur ishlar uchun 16,5 million yevro grant ajratgan bo‘lsa, Yevropa investitsiya banki yana qariyb 14 million yevro mablag‘ yo‘naltirgan. Birinchi bosqichda mutaxassislar jami 21 ta cho‘kkan kemani suvdan chiqarishni rejalashtirgan.

Biroq o‘lchami katta va qattiq shikastlangan ayrim kemalarni to‘liq ko‘tarish imkoni yo‘q. Shu bois ularning bir qismi xavfsiz holatga keltirilgach, daryo tubining chuqurroq qismiga qayta ko‘milishi mumkin.

Serbiya rasmiylarining hisob-kitoblariga ko‘ra, ushbu hududda cho‘kib yotgan kemalar tufayli kema qatnovining cheklanishi mamlakat iqtisodiyotiga har yili 5 million yevrodan ortiq zarar yetkazmoqda.

Shu bilan birga, Dunay daryosida suv sathining rekord darajada pasayishi Vengriyaga ham jiddiy ta’sir ko‘rsatgan. Ma’lum qilinishicha, daryodagi suv miqdorining kamayishi sabab mamlakatdagi yagona atom elektr stansiyasi faoliyatini vaqtincha to‘xtatish masalasi ham ko‘rib chiqilmoqda.