SpaceX sobiq muhandisi raketa texnologiyasini geotermal energiyaga tatbiq etmoqda

SpaceX kompaniyasining sobiq muhandisi tomonidan asos solingan Critical Energy startapi geotermal energetika sohasida inqilob qilish maqsadida 22 million dollar investitsiya jalb qildi. Kompaniya raketa dvigatellari tamoyili asosida ishlaydigan modulli turbinalar yaratish orqali qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish samaradorligini oshirishni koʻzlamoqda. Bu loyiha dunyo boʻylab tobora ortib borayotgan elektr energiyasiga boʻlgan ehtiyojni qondirishda muhim qadam boʻlishi kutilmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Xalqaro energetika agentligi (IEA) maʼlumotlariga koʻra, geotermal energiya salohiyati butun dunyo boʻylab 42 teravattga baholanmoqda. Bu koʻrsatkich oʻtgan yili insoniyat tomonidan isteʼmol qilingan umumiy energiya miqdoridan ikki baravar koʻpdir. TechCrunch nashrining xabar berishicha, Critical Energy aynan shu ulkan manbani oʻzlashtirishdagi asosiy texnologik boʻshliqni — moslashuvchan va ixcham turbinalar yetishmovchiligini toʻldirishni maqsad qilgan.

Raketa texnologiyasidan energetikagacha

Startap asoschisi va rahbari Spenser Jekson ilgari SpaceX kompaniyasida Falcon Heavy, Starship va Raptor raketa dvigatellari ustida ishlagan. U oʻz tajribasidan kelib chiqib, turbinalarni zavod sharoitida modulli koʻrinishda ishlab chiqarishni taklif qilmoqda. Hozirgi kunda geotermal stansiyalar uchun yirik turbinalarni joyida yigʻish oylar, hatto yillar talab qiladi. Critical Energy esa bu jarayonni tezlashtirish va arzonlashtirish yoʻlidan bormoqda.

Jalb qilingan mablagʻlar kompaniyaning birinchi 2,5 megavattli loyihasini qurishga yoʻnaltiriladi. Jeksonning taʼkidlashicha, geotermal energetika yaqin kelajakda yadroviy sintez va boʻlinish texnologiyalarini ortda qoldirishi mumkin. "Geotermal energiya ularni katta farq bilan magʻlub etadi. Toʻrt-besh yildan soʻng biz yiliga bir necha gigavatt quvvat yetkazib berishni rejalashtirganmiz", — deydi u.

Maʼlumotlar markazlari uchun yechim

Geotermal energiyaning rivojlanishi, ayniqsa, texnologiya gigantlari uchun juda muhim. Soʻnggi hisobotlarga koʻra, zamonaviy geotermal texnologiyalar 2030-yilga borib yangi qurilayotgan maʼlumotlar markazlarining (data-centers) uchdan ikki qismini elektr energiyasi bilan taʼminlashi mumkin. Bu sunʼiy intellekt va bulutli hisoblashlar davrida barqaror energiya manbaiga boʻlgan ehtiyojni qondiradi.

Critical Energy oʻz qurilmalarini ishlab chiqarishda Tesla va SpaceX qoʻllagan strategiyani qoʻllamoqchi: vaqt oʻtishi bilan barcha butlovchi qismlarni oʻz zavodlarida tayyorlashni yoʻlga qoʻyish. Hozircha ayrim qismlar tashqi bozorlardan sotib olinmoqda, biroq turbomashina qismlari raketa dvigatellariga oʻxshash boʻlgani uchun ularni maxsus sexlarda tayyorlash boshlangan.

Kompaniyaning ilk geotermal stansiyasi 2027-yilda ishga tushishi kutilmoqda. U Islandiya yoki Shimoliy Kaliforniyadagi mavjud geotermal hududlarga oʻxshash joyda oʻrnatiladi. Startapning uzoq muddatli rejasi esa hayratlanarli — 2045-yilga borib yiliga 300 gigavatt quvvatga ega turbinalar ishlab chiqarish. Bu global miqyosda qazib olinadigan yoqilgʻidan voz kechishda hal qiluvchi ahamiyatga ega boʻlishi mumkin.