Sunʼiy intellekt va milliy xavfsizlik: AQSH Anthropic modellarini eksport qilishni taqiqladi

AQSH hukumati milliy xavfsizlikka doir xavotirlar sababli Anthropic kompaniyasiga oʻzining eng kuchli sunʼiy intellekt modellari — Fable va Mythos eksportini cheklashni buyurdi. Mazkur taqiq nafaqat xorijiy davlatlarga, balki AQSH hududidagi chet el fuqarolariga ham tegishli. Ushbu kutilmagan qarordan soʻng, sunʼiy intellekt giganti har ikki modelni foydalanishdan butunlay olib tashladi va ular bir haftadan buyon hech kim uchun ochiq emas. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Ushbu voqea AQSH hukumati uchun oʻziga xos sinov hisoblanadi. Vashington maʼmuriyati eksport nazorati mexanizmlari orqali ilgʻor sunʼiy intellekt texnologiyalarini jilovlay oladimi yoki yoʻq — buni vaqt koʻrsatadi. Avvalroq shifrlash texnologiyalari va josuslik dasturlari bilan bogʻliq shunga oʻxshash urinishlar kutilgan natijani bermagan edi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, ushbu qarama-qarshilik nafaqat Anthropic, balki boshqa barcha sunʼiy intellekt laboratoriyalari rioya qilishi kerak boʻlgan yangi qoidalarni belgilab berishi mumkin.

Mythos va Fable nima uchun xavfli deb topildi?

Anthropic kompaniyasi aprel oyida Mythos modelini taqdim etganida, uni kiberolamda katta vayronagarchiliklar keltirib chiqarishi mumkin boʻlgan kuchli vosita sifatida tavsiflagan edi. Shu sababli, taqiq qoʻyilishidan oldin ham ushbu modeldan foydalanish huquqi faqat 150 ta sinovdan oʻtgan kompaniya va hukumat tashkilotlariga berilgan edi. Maqsad — yovuz niyatli kimsalar bunday imkoniyatga ega boʻlishidan oldin, himoyachilarga oʻz dasturiy taʼminotlarini mustahkamlashga yordam berish boʻlgan.

Taqiqning faollashishiga ikkita asosiy voqea sabab boʻlgani aytilmoqda. Birinchidan, Anthropic Janubiy Koreyaning SK Telecom aloqa operatoriga Mythos modelidan foydalanishga ruxsat bergan. AQSH rasmiylari esa ushbu kompaniyaning Xitoy bilan aloqalari borligidan shubhalanmoqda, garchi SK Telecom bu daʼvolarni rad etgan boʻlsa-da. Ikkinchidan, Amazon rahbari Andy Jassy hukumatni Fable 5 modelidagi himoya tizimlarini chetlab oʻtish yoʻli topilganidan ogohlantirgan. Anthropic bu xatoni kichik deb atasa-da, AQSH Savdo vazirligi darhol eksport nazorati direktivasini eʼlon qildi.

Tarixiy tajriba: Eksport nazorati ish beradimi?

Hukumatlarning kibertexnologiyalar tarqalishini cheklashga urinishi yangilik emas, biroq tarix bu borada muvaffaqiyatlar kamligini koʻrsatadi. 1990-yillarda AQSH hukumati maʼlumotlarni shifrlash imkonini beruvchi PGP (Pretty Good Privacy) dasturini qurol sifatida koʻrib, uning yaratuvchisi Phil Zimmermannga nisbatan jinoiy ish ochgan edi. Biroq Zimmermann dastur kodini kitob shaklida chop etib, uni soʻz erkinligi himoyasiga oʻtkazdi va natijada bugungi kunda Signal va WhatsApp kabi messenjerlarda qoʻllaniladigan shifrlash texnologiyalariga yoʻl ochildi.

Shuningdek, 2010-yillarning boshida Gʻarbda ishlab chiqarilgan josuslik dasturlari Yaqin Sharqdagi muxolifatchilarga qarshi qoʻllanilgani maʼlum boʻlgach, xalqaro miqyosda Vassenar kelishuvi kengaytirilgan edi. Bu kelishuv ham fuqarolik, ham harbiy maqsadlarda ishlatilishi mumkin boʻlgan texnologiyalar eksportini cheklashni nazarda tutadi. Anthropic bilan bogʻliq vaziyat esa sunʼiy intellekt asrida ushbu usullarning qay darajada samarali ekanini koʻrsatuvchi navbatdagi muhim bosqichdir.