Quyoshda eng yuqori X sinfidagi chaqnashlar kutilmoqda: Yerda kuchli magnit boʻronlari boʻlishi mumkin

Quyosh faolligining navbatdagi choʻqqisi Yer sayyorasi uchun sezilarli taʼsirlarni olib kelishi mumkin. Amaliy geofizika instituti mutaxassislarining maʼlumotlariga koʻra, 26-iyun kuni Quyoshda eng yuqori toifaga kiruvchi X sinfidagi kuchli chaqnashlar sodir boʻlishi prognoz qilinmoqda. Ushbu hodisa nafaqat koinot tadqiqotchilari, balki yer yuzidagi texnologik tizimlar barqarorligi uchun ham muhim ahamiyatga ega. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Quyoshdagi chaqnashlar oʻzining nurlanish quvvatiga koʻra beshta asosiy toifaga boʻlinadi: A, B, C, M va X. Har bir keyingi sinf oʻzidan oldingisidan oʻn baravar kuchliroq ekanligini anglatadi. X toifasi esa eng yuqori va xavfli daraja hisoblanib, u ulkan energiya ajralib chiqishi bilan tavsiflanadi. Mutaxassislarning taʼkidlashicha, aynan shu kabi hodisalar sayyoramizning magnit maydoniga bevosita taʼsir koʻrsatish salohiyatiga ega.

Texnologik tizimlar va aloqa uchun xavflar

Bunday kuchli chaqnashlar koʻpincha koronal massa otilishi — quyosh plazmasining ulkan oqimlari bilan birga kechadi. Agar ushbu plazma buluti Yer yoʻnalishi boʻylab harakatlansa, u atmosferaning yuqori qatlamlariga yetib kelib, turli intensivlikdagi geomagnit boʻronlarini keltirib chiqarishi mumkin. Bu esa oʻz navbatida zamonaviy texnologiyalarga jiddiy bosim oʻtkazadi.

Xususan, kuchli magnit boʻronlari sunʼiy yoʻldosh tizimlari ishida uzilishlar paydo qilishi, navigatsiya qurilmalari (GPS) aniqligini pasaytirishi va qisqa toʻlqinli radioaloqani butunlay izdan chiqarishi mumkin. Shuningdek, sezgir elektron tizimlar va elektr uzatish tarmoqlarida ham ortiqcha yuklanishlar yuzaga kelishi ehtimoli mavjud. Oʻzbekiston kabi texnologik infratuzilmasi rivojlanib borayotgan hududlarda ham aloqa sifati va internet tezligida vaqtinchalik pasayishlar kuzatilishi mumkin.

Mutaxassislar quyidagi asosiy taʼsir yoʻnalishlarini qayd etmoqda:

• Sunʼiy yoʻldoshlar navigatsiyasi va aloqa kanallaridagi nosozliklar;
• Yuqori kengliklardagi elektr tarmoqlarida kuchlanishning oshishi;
• Ratsiyalar va boshqa radioaloqa vositalarining vaqtincha ishdan chiqishi;
• Meteorologik holatga sezgir insonlarda salomatlik bilan bogʻliq noqulayliklar.

Hozirgi vaqtda olimlar Quyosh yuzasidagi faol zonalarni diqqat bilan kuzatib bormoqda. Magnit boʻronlarining aniq kuchi va davomiyligi plazma oqimining Yerga yetib kelish tezligi va yoʻnalishiga bogʻliq boʻladi. Avvalgi kuzatuvlar shuni koʻrsatadiki, X sinfidagi chaqnashlar hatto bir necha kun davom etadigan geomagnit tebranishlarni keltirib chiqarishi mumkin.

Shuni taʼkidlash joizki, bunday tabiiy hodisalar Quyosh siklining ajralmas qismi boʻlib, zamonaviy ilm-fan ularning oqibatlarini minimallashtirish choralarini koʻrib kelmoqda. Biroq, 26-iyun kuni kutilayotgan faollik soʻnggi oylardagi eng yuqori koʻrsatkichlardan biri boʻlishi taxmin qilinayotgani sababli, mutaxassislar ehtiyot choralarini koʻrishni tavsiya etmoqda.