IBM kvant kompyuteri termoyadroviy energetika sohasida ilk hisob-kitoblarni amalga oshirdi

IBM kompaniyasi kvant hisoblash texnologiyalari tarixida yangi sahifa ochdi: brendning kvant kompyuteri ilk bor termoyadroviy energetika uchun zarur boʻlgan materiallar tarkibini hisoblab chiqdi. AQSHning Ok-Ridj milliy laboratoriyasi bilan hamkorlikda amalga oshirilgan ushbu tadqiqot kelajakda "tuganmas energiya" manbai hisoblangan termoyadroviy reaktorlarni yaratish yoʻlidagi muhim qadam boʻlishi kutilmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Olimlar kvant tizimi yordamida tritiy ishlab chiqarishda istiqbolli hisoblangan materialning toʻqqiz xil molekulyar konfiguratsiyasini modellashtirishga muvaffaq boʻlishdi. Tritiy aksariyat zamonaviy termoyadroviy reaktor loyihalari uchun asosiy yoqilgʻi turlaridan biri sanaladi. IBM vakillarining taʼkidlashicha, bu kvant kompyuterining bunday murakkab amaliy vazifani bajargan dunyodagi ilk holatidir.

Yangi avlod materiallari va gibrid yondashuv

Tadqiqot markazida FLiBe deb nomlanuvchi erigan tuz aralashmasi (litiy, berilliy va ftor birikmalari) turibdi. Ushbu modda termoyadroviy reaktorlarda tritiyni qayta tiklash va ajratib olish uchun eng qulay materiallardan biri sifatida koʻrilmoqda. Biroq uning molekulyar darajadagi xususiyatlarini oʻrganish anʼanaviy texnologiyalar uchun juda murakkab vazifa edi.

ixbt.com maʼlumotiga koʻra, mazkur natijaga erishish uchun tadqiqotchilar gibrid uslubdan foydalanishgan. Bunda kvant hisoblashlari, Sunʼiy intellekt tizimlari va ekzaflops darajasidagi superkompyuterlar quvvati birlashtirildi. Bunday sinergiya murakkab molekulalarning xatti-harakatini anʼanaviy usullarga qaraganda ancha aniqroq bashorat qilish imkonini berdi.

IBM mutaxassislarining tushuntirishicha, modellashtirilayotgan molekulalar hajmi va murakkabligi ortib borgani sayin, klassik kompyuterlar uchun hisob-kitoblar geometrik progressiyada qiyinlashib boradi. Kvant kompyuterlari esa oʻzining tabiatiga koʻra atom va molekulalar darajasidagi jarayonlarni simulyatsiya qilishga moslashgan boʻlib, bu kabi tadqiqotlarni oʻn yillab tezlashtirishi mumkin.

Kelajak energetikasi sari qadam

Ushbu yutuq faqatgina laboratoriya tajribasi emas, balki tijoriy termoyadroviy elektr stansiyalarini qurishni yaqinlashtiruvchi omildir. Tritiyni samarali ishlab chiqarish texnologiyasi yaratilishi energetika mustaqilligi va ekologik toza energiya manbalariga oʻtishda hal qiluvchi rol oʻynaydi. Oʻzbekiston kabi energetika barqarorligiga intilayotgan davlatlar uchun ham global miqyosdagi bunday texnologik sakrashlar uzoq istiqbolda muhim ahamiyat kasb etadi.

Kvant texnologiyalarining real sanoat va energetika muammolarini hal qila boshlashi, ushbu sohaning nazariy nazariyalardan amaliy qoʻllanish bosqichiga oʻtganidan dalolat beradi. IBM va uning hamkorlari endilikda hisob-kitoblar koʻlamini yanada kengaytirishni va yanada murakkab kimyoviy jarayonlarni modellashtirishni rejalashtirmoqda.