Netflix davri poyoniga yetmoqdami: Binge-watching madaniyati nega inqirozga yuz tutdi

Bir vaqtlar butun dunyo boʻylab seriallarni bir oʻtirishda koʻrish (binge-watching) anʼanasini ommalashtirgan Netflix platformasi bugun jiddiy muammolar girdobida qoldi. Soʻnggi maʼlumotlar shuni koʻrsatmoqdaki, tomoshabinlar oʻzlari yoqtirgan seriallarning ikkinchi fasli chiqishini kutmasdan, platformani tark etmoqda. Bu holat nafaqat kontent sifati, balki zamonaviy raqamli isteʼmol madaniyatining tubdan oʻzgarayotganidan dalolat beradi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Bloomberg nashri eʼlon qilgan hisobotga koʻra, foydalanuvchilarning ommabop shoulardan sovishi bir necha omillar bilan bogʻliq. Birinchidan, Netflix koʻplab loyihalarni kutilmaganda yopib yubormoqda, ikkinchidan esa, fasllar orasidagi tanaffus oʻta choʻzilib ketmoqda. Eng asosiysi, platforma algoritmlarga tayangan holda kontent ishlab chiqarishga eʼtibor qaratib, sanʼat va ijodiy yondashuvni ikkinchi darajaga tushirib qoʻydi. Bu esa tomoshabinlarda loyihaga nisbatan hissiy bogʻliqlikning yoʻqolishiga sabab boʻlmoqda.

Anʼanaviy televideniye ustidan gʻalaba va yangi raqiblar

Netflix 2013-yilda "House of Cards" serialining barcha qismlarini bir kunda taqdim etganida, bu haqiqiy inqilob edi. Reklamalardan xoli, haftalik kutishlarsiz tomosha qilish imkoniyati odamlarni ekran qarshisiga mixlab qoʻygandi. Oʻsha paytda kompaniyaning asosiy raqibi anʼanaviy kabel televideniyesi edi. 2025-yilga kelib, Nielsen maʼlumotlariga koʻra, striming formatlari ilk bor efir va kabel televideniyesini ortda qoldirib, mutlaq gʻalaba qozondi. Biroq, bu gʻalaba Netflix uchun xotirjamlik keltirmadi.

Bugungi kunda Netflix anʼanaviy TV bilan emas, balki TikTok, YouTube va Reels kabi qisqa metrajli video platformalar bilan raqobatlashmoqda. Zamonaviy foydalanuvchi bir necha soatlik serialga vaqt sarflashdan koʻra, cheksiz va bepul qisqa videolarni afzal koʻrmoqda. Bu esa "binge-watching" modelini eskirgan va oʻtmish sarqitiga aylangan format sifatida koʻrsatmoqda.

Raqamlar gapirganda: YouTube va TikTok yetakchiligi

eMarketer tahlilchilari taqdim etgan statistikaga koʻra, TikTok foydalanuvchilari platformada oʻtkazayotgan vaqt boʻyicha Netflix bilan deyarli tenglashib boʻlgan. Financial Times xabariga koʻra, global miqyosda TikTok foydalanuvchilari kuniga oʻrtacha 95 daqiqa vaqtini ushbu ilovada sarflamoqda. Bu koʻrsatkich har qanday ijtimoiy tarmoq yoki striming xizmatidan yuqoridir.

Vaziyatni yanada murakkablashtirayotgan jihat shundaki, Digital i hisobotiga koʻra, 2025-yilda YouTube kunlik koʻrish davomiyligi boʻyicha Netflixʻni ortda qoldirdi. YouTube foydalanuvchilari kuniga oʻrtacha 99,1 daqiqa video tomosha qilayotgan boʻlsa, Netflix koʻrsatkichi 93,4 daqiqani tashkil etmoqda. YouTube oʻzida ham qisqa (Shorts), ham uzun formatdagi videolarni birlashtirgani unga katta ustunlik bermoqda.

Netflix rahbariyati ushbu ekzistensial xavfni tan olgan holda, oʻz mahsulot dizayniga oʻzgartirishlar kiritishni boshladi. Xususan, aprel oyida platformada TikTok uslubidagi vertikal tasma (feed) paydo boʻldi. Bu orqali kompaniya foydalanuvchilarni yangi kontentlar bilan tezkor tanishtirish va ularning eʼtiborini ushlab qolishga urinmoqda. Biroq, algoritmlar jangi qanchalik samarali boʻlishini faqat vaqt koʻrsatadi.