Ukraina frontida AQSHning ilk avtonom yerusti transport vositalari paydo boʻldi

AQSHning Forterra kompaniyasi oʻzining 100 dan ortiq oʻziyurar kvadrosikllari (ATV) soʻnggi toʻqqiz oy davomida Ukraina hududidagi jangovar harakatlarda faol ishtirok etayotganini maʼlum qildi. Bu AQSH mudofaa texnologiyalari kompaniyasi tomonidan amalga oshirilgan eng yirik avtonom yerusti vositalari (UGV) joylashtiruvi hisoblanadi. TechCrunch nashri xabariga koʻra, ushbu loyiha Pentagon tomonidan moliyalashtirilgan boʻlib, u Amerika harbiy texnikasini real urush sharoitida sinovdan oʻtkazish va takomillashtirishga xizmat qilmoqda. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Hozirgi kunda osmondagi dronlar asosiy eʼtiborni oʻziga qaratayotgan boʻlsa-da, aynan ular tufayli yerda harakatlanish oʻta xavfli boʻlib qolgan. Har qanday harakat osmondan kuzatilib, darhol artilleriya yoki FPV-dronlar hujumiga uchrashi mumkin. Bunday sharoitda inson hayotini xavf ostiga qoʻymasdan yuk tashish va yaradorlarni evakuatsiya qilish uchun avtonom yerusti tizimlariga ehtiyoj keskin ortgan.

Texnik imkoniyatlar va ustunliklar

Ukraina harbiylari oʻzlari ham kichik hajmdagi yerusti dronlarini ishlab chiqarayotgan edi, biroq ularning aksariyati akkumulyatorda ishlaydi va atigi 250 kilogrammgacha yuk koʻtara oladi. Forterra tomonidan taqdim etilgan Lancer rusumli vositalar esa Polaris platformasiga asoslangan boʻlib, yonilgʻi bilan ishlaydi. Bu ularga 750 kilogrammgacha yukni uzoq masofalarga tashish imkonini beradi.

Oʻtgan yilning oktyabr oyidan buyon ushbu mashinalar Ukraina frontida quyidagi natijalarni qayd etdi:

• 1 100 dan ortiq jangovar topshiriq muvaffaqiyatli bajarildi;
• Umumiy hisobda 4 000 kilometrdan ortiq masofa bosib oʻtildi;
• 350 tonnadan ziyod harbiy yuk va oʻq-dorilar tashildi;
• 52 nafar yarador askar jang maydonidan xavfsiz hududga evakuatsiya qilindi.

Real urush darslari va moslashuv

Dastlab Ukraina Qurolli Kuchlari Gʻarb texnologiyalariga biroz shubha bilan qarashgan, chunki koʻplab uskunalar AQSH armiyasining yuqori standartlari uchun yaratilgan boʻlib, frontdagi qattiq reallikka doim ham mos kelavermasdi. Biroq Forterra muhandislari vaziyatga tezda moslashib, mashinalarga Starlink sunʼiy yoʻldosh antennalarini oʻrnatishdi. Bu aloqa sifatini va masofadan boshqarish imkoniyatini keskin yaxshiladi.

Shunga qaramay, avtonomiya hali mukammal emas. Askarlar mashinalarni asosan masofadan turib (teleoperatsiya orqali) boshqarishmoqda. Chunki texnika loyga botib qolsa yoki elektron kurash vositalari taʼsiriga tushsa, uni dushman nishoniga aylanishidan saqlab qolish uchun inson nazorati zarur boʻlmoqda. Forterra vakili Skott Sandersning taʼkidlashicha, har qanday texnologiya real jang maydoniga tushmaguncha uning haqiqiy imkoniyatlarini bilib boʻlmaydi.

Hozirda 500 million dollardan ortiq investitsiya jalb qilgan Forterra kompaniyasi Ukrainadagi tajribasidan foydalanib, oʻz dasturiy taʼminotini masofadan yangilash va elektron urushga qarshi chidamlilikni oshirish ustida ishlamoqda. Bu kabi texnologiyalar kelajakda nafaqat Ukrainada, balki butun dunyo armiyalarida logistika va evakuatsiya jarayonlarini butunlay oʻzgartirishi kutilmoqda.