Asr hodisasi: 2029-yilda 7,6 milliard kishi Apofis asteroidini oddiy koʻz bilan koʻradi

2029-yilning aprel oyida Yer aholisi XXI asrning eng hayratlanarli astronomik hodisalaridan biriga guvoh boʻlishadi. 9942 Apophis asteroidi sayyoramizga shu qadar yaqin masofadan uchib oʻtadiki, uni dunyo aholisining qariyb 90 foizi — taxminan 7,6 milliard kishi oddiy koʻz bilan kuzatishi mumkin boʻladi. Olimlar tomonidan tayyorlangan koʻrinish xaritalari ushbu noyob hodisaning tafsilotlarini ochiqladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Apofis osmonda yorqin meteor kabi yonib oʻtmaydi, balki yulduzlar fonida sekin harakatlanayotgan yorqin nuqta koʻrinishida namoyon boʻladi. ixbt.com maʼlumotlariga koʻra, asteroid eng yaqin masofaga kelganida uning harakat tezligi daqiqasiga toʻlin Oy diametriga teng boʻladi. Bu esa hatto havaskor kuzatuvchilar uchun ham teleskopsiz asteroid harakatini payqash imkonini beradi.

Eng qulay kuzatuv nuqtalari va vaqti

Asteroid oʻzining eng yuqori yorqinlik darajasiga 2029-yil 13-aprel kuni Toshkent vaqti bilan tunda erishadi. Hisob-kitoblarga koʻra, oʻsha paytda osmon jismi Kamerun hududi ustida boʻladi. Eng yaxshi kuzatuv sharoitlari Afrika, Osiyoning katta qismi (shu jumladan, Oʻzbekiston va qoʻshni davlatlar), Janubiy Amerikaning sharqi va Yevropaning ayrim hududlarida yuzaga keladi. Ob-havo ochiq boʻlgan taqdirda, jami 3,9 milliard kishi uni eng yorqin holatida koʻra oladi.

Apofis Yerga maksimal darajada 14-aprel kuni yaqinlashadi. U Atlantika okeani uzra sayyoramizdan bor-yoʻgʻi 31,6 ming kilometr balandlikda uchib oʻtadi. Taqqoslash uchun, bu koʻrsatkich geostatsionar sunʼiy yoʻldoshlar orbitasidan ham pastroqdir. NASA mutaxassislari bunday yaqin masofaga qaramay, asteroidning kosmik apparatlar bilan toʻqnashish ehtimolini inkor etmoqdalar.

Xavf ortda qoldi: Ilmiy imkoniyatlar

Qizigʻi shundaki, Apofis 2004-yilda kashf etilganida vaziyat ancha jiddiy koʻringan edi. Oʻshanda olimlar uning Yer bilan toʻqnashish ehtimolini 37 dan 1 ga teng deb baholashgan. Biroq yillar davomida olib borilgan kuzatuvlar asteroid orbitasini aniqlashtirishga yordam berdi va kamida yaqin yuz yil ichida hech qanday xavf yoʻqligi tasdiqlandi. Endilikda bu parvoz potensial tahdid emas, balki noyob ilmiy laboratoriya sifatida koʻrilmoqda.

Olimlar Yerning kuchli gravitatsiya maydoni Apofisga qanday taʼsir qilishini katta qiziqish bilan kutmoqdalar. Taxminlarga koʻra, sayyoramizning tortish kuchi asteroid traektoriya yoʻnalishini biroz oʻzgartirishi, uning yuzasida koʻchkilarni keltirib chiqarishi yoki qadimgi togʻ jinslarining yashirin qatlamlarini ochib yuborishi mumkin. Dunyo boʻylab barcha yirik observatoriyalar ushbu jarayonni diqqat bilan kuzatib boradi.

Oʻzbekistonlik astronomiya ishqibozlari uchun ham bu hodisa unutilmas boʻlishi kutilmoqda, chunki mintaqamizning geografik joylashuvi asteroid parvozini tunda kuzatish uchun juda qulaydir. Bu kabi yirik osmon jismining Yerga bunchalik yaqin kelishi insoniyat tarixida kamdan-kam uchraydigan hodisa boʻlib, u koinot sirlarini oʻrganishda yangi sahifa ochadi.