Sunʼiy intellekt bozori ikkiga boʻlinmoqda: Ochiq kodli modellar Anthropic oʻrnini egallaydimi?

Sunʼiy intellekt (AI) olamida ochiq kodli (open source) modellar jadal rivojlanayotgan boʻlsa-da, Anthropic va OpenAI kabi yetakchi laboratoriyalar hali ham oʻz mavqeini mustahkam saqlab qolmoqda. Decagon kompaniyasi rahbari Jesse Zhang tomonidan ilgari surilgan yangi nazariyaga koʻra, ochiq kodli modellar va eng ilgʻor (frontier) modellar aslida raqobatchi emas, balki bir-birini toʻldiruvchi tizimlardir. Bu esa texnologiya olamidagi iqtisodiy muvozanatni butunlay boshqacha tushunishga yordam beradi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Bugungi kunda koʻplab kompaniyalar oʻz mahsulotlarini ishlab chiqishda dastlab eng qimmat va kuchli modellardan foydalanadi. Biroq, mahsulot yetilgach va funksiyalar standartlashgach, ular arzonroq ochiq kodli muqobillarga oʻtishni afzal koʻrmoqda. Jesse Zhangning taʼkidlashicha, qimmat modellar yangi imkoniyatlarni kashf qilish uchun kerak, ochiq kodli modellar esa tayyor yechimlarni ommaviy ishlab chiqarishga joriy etish uchun xizmat qiladi.

Tokenlar hajmi va daromadlar oʻrtasidagi farq

Vercel platformasining AI gateway maʼlumotlari ushbu nazariyani qisman tasdiqlaydi. Oxirgi haftalarda DeepSeek modeli tokenlar hajmi boʻyicha yetakchilikka chiqib, barcha soʻrovlarning uchdan bir qismini egalladi. Shuningdek, Z.ai laboratoriyasining GLM-5.2 modeli ham kuchli toʻrtlikka kirdi. Ammo umumiy xarajatlar nuqtai nazaridan qaralganda, Anthropic hali ham platformadagi barcha AI xarajatlarining yarmidan koʻpiga egalik qilmoqda.

OpenRouter statistikasi ham shunga oʻxshash holatni koʻrsatadi. DeepSeek V4 Flash haftasiga 5,3 trillion token qayta ishlayotgan bir paytda, eng mashhur qimmat model — Opus 4.8 atigi 2 trillion soʻrovni bajargan. Biroq, Opus modelining har million tokeni V4 Flash modelidan 23 baravar qimmatroq turadi. Bu esa ilgʻor laboratoriyalar kamroq soʻrov bilan koʻproq daromad olayotganini anglatadi.

NVIDIA va kelajakdagi raqobat

Bozordagi vaziyat NVIDIA kompaniyasining Nemotron modeli paydo boʻlishi bilan yanada murakkablashishi kutilmoqda. NVIDIA oʻzining keng aloqalari va modelning moslashuvchanligi evaziga tez orada ochiq kodli modellar orasida yetakchiga aylanishi mumkin. Shunga qaramay, Anthropic kabi kompaniyalar hozircha xavotirga oʻrin yoʻq deb hisoblamoqda, chunki AI sohasidagi vazifalar koʻlami shunchalik tez kengaymoqdaki, eng murakkab amallar uchun hamon yuqori darajadagi modellar talab etiladi.

Xulosa qilib aytganda, AI iqtisodiyoti ikki qatlamli tizimga aylanmoqda. Jesse Zhang iborasi bilan aytganda: "Ilgʻor laboratoriyalar kashfiyotlar bosqichini boshqaradi, ochiq kodli modellar esa ishlab chiqarishni oʻz zimmasiga oladi". Bu model hozircha barqaror koʻrinsa-da, arzon modellarning aqllilik darajasi oshib borishi bilan Anthropic va boshqa gigantlar oʻz strategiyalarini qayta koʻrib chiqishlariga toʻgʻri kelishi mumkin.