Starlink sunʼiy yoʻldoshlari yiliga 355 ming marta toʻqnashuvdan qochishga majbur boʻldi

Ilon Mask boshqaruvidagi SpaceX kompaniyasining Starlink sunʼiy yoʻldoshlari Yer orbitasida misli koʻrilmagan darajada faollik koʻrsatmoqda. Soʻnggi 12 oy ichida ushbu qurilmalar koinotdagi chiqindilar va boshqa obʼyektlar bilan toʻqnashib ketmaslik uchun 355 mingdan ortiq manevrni amalga oshirdi. Bu koʻrsatkich koinotni oʻzlashtirish tarixidagi rekord darajadagi koʻrsatkich boʻlib, orbital harakat xavfsizligi masalasini kun tartibiga chiqarmoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Hozirgi vaqtda har bir Starlink sunʼiy yoʻldoshi yiliga oʻrtacha 40 martadan ortiq, yaʼni deyarli har haftada oʻz orbitasini korreksiya qilishga majbur boʻlmoqda. SpaceX taqdim etgan hisobotlarga koʻra, faqatgina oʻtgan olti oylik davrning oʻzida 207 mingga yaqin manevr bajarilgan. Bu avvalgi yarim yillik koʻrsatkichdan 60 mingga koʻpdir. Bunday keskin oʻsish orbitadagi sunʼiy yoʻldoshlar sonining jadal koʻpayishi bilan bevosita bogʻliq.

Koinotdagi tirbandlik va xavfsizlik choralari

Orbitada qurilmalar soni ortgani sayin, avtomatik boshqaruv tizimlariga tushadigan yuklama ham ortib bormoqda. Starlink tizimi xavfli yaqinlashishlarni aniqlash va ulardan qochish uchun sunʼiy intellektga asoslangan avtomatlashtirilgan mexanizmlardan foydalanadi. Agar tizim toʻqnashuv ehtimolini aniqlasa, sunʼiy yoʻldosh oʻz dvigatellari yordamida trayektoriyasini oʻzgartiradi.

Soha mutaxassislarining ogohlantirishicha, sunʼiy yoʻldoshlar guruhining kengayishi kelajakda orbital harakatni boshqarish tizimlariga jiddiy bosim oʻtkazishi mumkin. Har bir alohida yaqinlashishda toʻqnashuv ehtimoli juda past boʻlsa-da, umumiy vaziyatlar sonining koʻpayishi kutilmagan avariyalar va yangi koinot chiqindilari paydo boʻlishi xavfini oshiradi.

Oʻzbekistonlik foydalanuvchilar uchun ham bu texnologiyalar begona emas. Mamlakatimizda yuqori tezlikdagi sunʼiy yoʻldosh internetiga boʻlgan qiziqish ortib borayotgan bir paytda, Starlink kabi yirik loyihalarning barqaror ishlashi global raqamli aloqa uchun muhim ahamiyatga ega. Biroq, koinotdagi "tirbandlik" kelajakda yangi sunʼiy yoʻldoshlarni uchirish jarayonini murakkablashtirishi mumkin.

Ekspertlar koinotdagi obʼyektlarni kuzatish va ularning harakatini muvofiqlashtirish boʻyicha xalqaro standartlarni yanada kuchaytirish zarurligini taʼkidlamoqda. Aks holda, Yer atrofidagi orbita koinot chiqindilari bilan toʻlib, kelajakdagi missiyalar uchun xavfli hududga aylanishi hech gap emas. Hozircha SpaceX oʻz tizimlarining ishonchliligiga urgʻu berib, xavfsiz masofani saqlashda davom etmoqda.