Koinot sanoatida rekord: Yarim yilda 67,7 milliard dollar investitsiya jalb qilindi

Global koinot sanoati 2026-yilning birinchi yarim yilligida misli koʻrilmagan moliyaviy oʻsishni namoyish etdi. Space Capital tahliliy kompaniyasi hisobotiga koʻra, sohaga kiritilgan umumiy investitsiyalar miqdori rekord darajadagi 67,7 milliard dollarga yetdi. Bu koʻrsatkich nafaqat oʻtgan yilgi natijalardan yuqori, balki butun 2025-yil davomida qayd etilgan jami sarmoyalardan ham oʻzib ketdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Sunʼiy yoʻldosh texnologiyalari segmenti joriy yilning atigi olti oyida 8,1 milliard dollar mablagʻ jalb qilib, oʻz tarixidagi yillik maksimumlarni yangiladi. Ushbu yoʻnalishdagi eng yirik bitim Finlyandiyaning Iceye kompaniyasi tomonidan amalga oshirildi. Radarli sunʼiy yoʻldoshlar operatori boʻlgan ushbu startap 1,2 milliard dollarlik sarmoyaga ega boʻldi. Mazkur mablagʻlar NATO davlatlari va boshqa yirik buyurtmachilar tomonidan ortib borayotgan talabni qondirish uchun qurilmalar ishlab chiqarishni kengaytirishga yoʻnaltiriladi.

Sunʼiy intellekt va infratuzilma poygasi

Investitsiyalarning eng katta qismi koinot apparatlarini loyihalash, uchirish va ekspluatatsiya qilishni oʻz ichiga olgan “infratuzilma” toifasiga toʻgʻri keldi. Ikkinchi chorakning oʻzida ushbu sohadagi kompaniyalar 20,7 milliard dollar jalb qilishga muvaffaq boʻldi. Bu summaning yarmidan koʻpi Jeff Bezos tomonidan asos solingan Prometheus startapining hissasiga toʻgʻri keladi.

Prometheus muhandislik loyihalarini avtomatlashtirish uchun sunʼiy intellekt modellarini ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Tahlilchilarning taʼkidlashicha, koinot va sunʼiy intellektning integratsiyasi yangi Launch+ toifasini yuzaga keltirmoqda. Masalan, Blue Origin kompaniyasi nafaqat raketa tashuvchilar, balki Yerdagi hisoblash quvvatlari tanqisligini bartaraf etish uchun orbital maʼlumotlar markazlarini (data-center) yaratish ustida ish olib bormoqda.

SpaceX va bozorning yangi bosqichi

Iyun oyida boʻlib oʻtgan SpaceX kompaniyasining IPO jarayoni koinot bozoridagi eng muhim voqealardan biriga aylandi. Space Capital bahosiga koʻra, aksiyalarning ommaviy joylashtirilishi kompaniyaga 85,7 milliard dollar mablagʻ keltirdi. Hozirda SpaceX bozor qiymati qariyb 1,8 trillion dollarga baholanmoqda, bu esa venchur kompaniyalari tarixidagi eng yirik birjaga chiqish koʻrsatkichidir.

Umuman olganda, ikkinchi chorakda investorlarning koinot kompaniyalaridan chiqish (exit) boʻyicha bitimlari hajmi 90,4 milliard dollarni tashkil etdi. Bunga may oyidagi HawkEye 360 kompaniyasining muvaffaqiyatli IPOsi ham sezilarli hissa qoʻshdi. Biroq, sohada muvaffaqiyatga erishish hamon murakkab jarayon boʻlib qolmoqda.

Statistik maʼlumotlarga koʻra, 2009-yildan buyon ilk sarmoyalarni olgan 722 ta infratuzilmaviy koinot kompaniyasidan faqatgina 19 tasi rivojlanishning yuqori bosqichlariga (E seriyali raund) yetib borgan. Bugungi kunda kapital jalb qilishdagi asosiy “toqsiqliklar” kompaniyalar oʻsishining kechki bosqichlariga, yaʼni D va E raundlari oraligʻiga koʻchgan.