Aviatsiya inqilobi: Electra atigi 45 metrda havoga koʻtariluvchi gibrid samolyot yaratmoqda

AQSHning Electra kompaniyasi mintaqaviy aviatsiya sohasida haqiqiy burilish yasashi kutilayotgan EL9 Ultra Short gibrid-elektr samolyotini ishlab chiqishda muhim bosqichga qadam qoʻydi. Yangi loyiha doirasida Fransiyaning Safran Helicopter Engines kompaniyasi ushbu havo kemasi uchun turbogeneratorlar yetkazib beruvchi asosiy hamkor etib tanlandi. Bu kelishuv aviatashuvlar ekotizimini butunlay oʻzgartirib, yirik aeroportlarga bogʻlanib qolish muammosiga barham berishi mumkin. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

EL9 samolyotining asosiy oʻziga xosligi uning juda qisqa masofada uchish va qoʻnish imkoniyatidir. Electra maʼlumotlariga koʻra, gibrid elektr tortish kuchi va qanotlarni maxsus puflash (blown-lift) tizimi tufayli samolyotga bor-yoʻgʻi 45 metr uzunlikdagi uchish-qoʻnish yoʻlagi kifoya qiladi. Bu esa oddiy mintaqaviy samolyotlar foydalana olmaydigan kichik maydonchalar va hatto shahar ichidagi cheklangan hududlarda ham parvozlarni amalga oshirish imkonini beradi.

Texnologik hamkorlik va samaradorlik

Loyiha doirasida Safran kompaniyasi 250 ta TG600 rusumli turbogenerator yetkazib berish boʻyicha dastlabki buyurtmani qabul qildi. Ushbu qurilma EL9 gibrid kuch qurilmasi uchun 600 kW elektr energiyasi ishlab chiqaradi. Texnologiyaning asosi sifatida Arrano vertolyot dvigateli tanlangan boʻlib, u avvalgi avlod dvigatellariga qaraganda yoqilgʻi samaradorligini 18 foizga oshirishga xizmat qiladi.

Tizim tarkibiga, shuningdek, Safran Electrical & Power tomonidan ishlab chiqilgan ikkita GENeUS elektr generatori ham kiritilgan. Hozirda Fransiyaning Bordo shahridagi korxonada parvozga tayyor turbogeneratorning ilk stend sinovlari muvaffaqiyatli yakunlandi. Ushbu nusxa EL9 samolyotining dastlabki parvoz sinovlarida bevosita qoʻllanilishi rejalashtirilgan.

"Direct Aviation" konsepsiyasi va kelajak rejalari

Electra kompaniyasi "Direct Aviation" (Toʻgʻridan-toʻgʻri aviatsiya) konsepsiyasini ilgari surmoqda. Bu yirik aeroport tugunlaridan voz kechgan holda, shahar va tumanlarni bir-biri bilan toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlashni nazarda tutadi. Bunday yondashuv hozirda tijoriy aviaaloqa mavjud boʻlmagan hududlar uchun juda muhimdir. Masalan, Oʻzbekiston kabi togʻli yoki infratuzilmasi rivojlanayotgan hududlarda bunday ixcham samolyotlar transport aloqasini tubdan yaxshilashi mumkin.

Kompaniya EL9 samolyotining ilk sinov parvozlarini 2027-yil oxiri yoki 2028-yil boshida oʻtkazishni maqsad qilgan. Agar barcha jarayonlar koʻngildagidek kechsa, 2030-yilda AQSH Federal aviatsiya boshqarmasi (FAA) sertifikatini olib, tijoriy foydalanishga topshiriladi. Dastlabki ishlab chiqarish oʻrinlari uchun Bristow Group kabi yirik sanoat aviatsiyasi xizmatlari yetkazib beruvchilari allaqachon oldindan toʻlovlarni amalga oshirgan.

Mutaxassislarning prognozlariga koʻra, ushbu konsepsiya rivojlanishining birinchi oʻn yilligida AQSHning oʻzida 12 000 dan 16 000 gacha shunday havo kemalariga ehtiyoj tugʻiladi. Biroq, ushbu ulkan rejalarning amalga oshishi sinovlarning muvaffaqiyati va xalqaro aviatsiya xavfsizligi standartlariga qay darajada mos kelishiga bogʻliq boʻlib qolmoqda.