Rosatom Akkuyu AES loyihasidagi ulushini sotishga tayyorlanmoqda

Rossiyaning Rosatom davlat korporatsiyasi Turkiyadagi Akkuyu atom elektr stansiyasi loyihasidagi oʻz ulushining bir qismini tashqi investorlarga sotish boʻyicha muzokaralar olib bormoqda. Izvestiya nashri tarqatgan maʼlumotlarga koʻra, ushbu qadam yirik energetika obyektini moliyalashtirish jarayonini yengillashtirishga qaratilgan. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

2010-yilda tuzilgan Rossiya-Turkiya hukumatlararo kelishuviga binoan, Rossiya tomonining stansiya hayotiy siklidagi ulushi 51 foizdan kam boʻlmasligi shart. Qolgan 49 foizlik ulush esa xorijiy yoki mahalliy investorlarga sotilishi mumkin. Akkuyu AESining xizmat qilish muddati 60 yilni tashkil etib, uni yana uzaytirish imkoniyati ham mavjud.

Loyihaga qiziqish bildirgan investorlar

Rosatom oxirgi bir necha yil davomida mazkur aktivlarni oʻtkazish boʻyicha qator urinishlarni amalga oshirib kelmoqda. Dastlabki bosqichda turkiyalik ishbilarmon Axmet Chalik asosiy daʼvogarlardan biri boʻlgan edi, biroq uning xoldingi moliyaviy qiyinchiliklarga duch kelgan. Shundan soʻng Ciner Holding rahbari Turgay Jiner loyihaga kirishni rejalashtirgan, biroq hokimiyat bilan yuzaga kelgan ziddiyat sababli mamlakatni tark etishga majbur boʻlgan.

Bundan tashqari, 2017–2018-yillarda 49 foizlik aksiyalarni sotib olish niyatida Cengiz-Kolin-Kalyon konsorsiumi ham harakat qilib koʻrgan, ammo bu bitim ham oxirigacha yetmagan. Hozirgi kunda Rosatom mazkur ulushni bitta yaxlit paket sifatida yoki bir nechta kompaniyalarga boʻlib sotish variantlarini koʻrib chiqmoqda. Bunda barcha harakatlar Turkiya tomoni bilan qatʼiy muvofiqlashtirilgan holda amalga oshiriladi.

Stansiyaning ahamiyati va kelgusi rejalar

Mutaxassislarning fikricha, 49 foizlik ulushning sotilishi Rossiya tomonining moliyaviy yukini sezilarli darajada kamaytiradi. Akkuyu AESi har birining quvvati 1200 MW boʻlgan rus dizaynidagi VVER-1200 avlodiga mansub toʻrtta energetik blokni oʻz ichiga oladi. Barcha bloklar toʻliq ishga tushirilgach, stansiya yiliga taxminan 35 milliard kW·soat elektr energiyasi ishlab chiqaradi.

Yangi atom stansiyasi Turkiya umumiy ehtiyojlarining 10 foizdan ortigʻini qoplash imkonini beradi. Bu esa mamlakatning gaz, koʻmir va neft importiga boʻlgan qaramligini sezilarli darajada pasaytiradi. Eslatib oʻtamiz, avvalroq stansiyaning birinchi energetik blokida elektr energiyasi ishlab chiqarishni joriy yil yakuniga qadar boshlash rejalashtirilayotgani haqida xabar berilgandi.