NASA kosmosga yuborilgan noutbuklarni qanday o‘zgartirgani maʼlum bo‘ldi

Xalqaro kosmik stansiyaga yuboriladigan noutbuklar o‘tmishda NASA mutaxassislari tomonidan maxsus modifikatsiyadan o‘tkazilgan. Kosmik texnika ishqibozi Jorj Raush NASA ko‘rgazma markazida ana shunday noyob kompyuterlardan birini o‘rganib chiqib, uning o‘ziga xos jihatlarini omma eʼtiboriga havola qildi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Noutbuklar nima uchun o‘zgartirilgan?

ixbt.com maʼlumotiga ko‘ra, kosmosekspertlar stansiyaga jo‘natiladigan turli rusumdagi noutbuklarni yagona standartga keltirishga majbur bo‘lgan. Barcha kompyuterlar bort elektr tarmog‘iga bir xil ulanishi uchun ularga standart aylana shaklidagi Cannon plug deb nomlanuvchi quvvat ulagichi o‘rnatilgan. Odatiy markali zaryadlash qurilmalari esa butunlay olib tashlangan.

Ushbu amaliy yechim kosmik stansiya sharoitida muhim ahamiyat kasb etgan. Agar bunday moslashtirish bajarilmaganda, har bir alohida kompyuter uchun o‘zining blok-pitaniyasi, kabellari va o‘tkazgichlarini saqlash talab etilar edi. Maʼlumki, kosmosda har bir ortiqcha massa va uskunalar ortiqcha yuklamani keltirib chiqaradi.

Muhandislar yangi quvvat ulagichini o‘rnatish uchun noutbuklardagi o‘rnatilgan telefon modemining bo‘sh joyidan foydalanganlar. Orbital stansiyada mutlaqo foydasiz bo‘lgan modem porti olib tashlanib, uning o‘rniga MKS doimiy tok manbaiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ulanuvchi qism o‘rnatilgan.

Tarixiy tafsilotlar va texnik xususiyatlar

Tarixiy maʼlumotlarga tayanilsa, ThinkPad va boshqa kompyuterlarni kosmik missiyalar uchun tayyorlash va modifikatsiya qilish ishlarini Lockheed Martin kompaniyasi shartnoma asosida amalga oshirgan. Kompyuterlarda telefon modemining mavjudligining o‘ziyoq ularning naqadar qadimiy ekanidan dalolat beradi.

Eslatib o‘tamiz, XKS qurilishi 1990-yillarning oxirlarida boshlangan bo‘lib, o‘sha davrda modemlar noutbuklarning ajralmas qismi hisoblangan. Stansiyaning ilk uzoq muddatli ekipajlari esa 2000-yilda o‘z faoliyatini boshlagan edi. Shuningdek, dastlabki MKS aloqa infratuzilmasining o‘ziga xos xususiyatlari mavjud bo‘lib, bort tizimlarining ayrimlari uchun aviatsiya va kosmik texnikada qo‘llaniladigan MIL-STD-1553 maʼlumotlar uzatish shinasidan foydalanilgan.

Ushbu noutbuklar tarixi faqat texnik nuqtayi nazardan emas, balki arxiv hujjatlari nuqtayi nazaridan ham qiziqarlidir. Jorj Raushning taʼkidlashicha, bugungi kunda bunday modifikatsiyalar haqidagi birlamchi hujjatlarni topish juda qiyinlashgan. Ko‘rgazma markazida bu boradagi maʼlumotlar kamchilikni tashkil etadi, muhandis oldin foydalangan internet-manbalarning ayrimlari esa allaqachon yo‘qolib ketgan.