Avtobuslarda yangi tartib: 1 sentyabrdan nazorat kuchayadi

O‘zbekistonda shahar avtobuslaridan foydalanuvchi yo‘lovchilar uchun muhim qoida kuchga kirmoqda. 2026 yil 1 sentyabrdan brutto-shartnoma asosida ishlaydigan muntazam shahar avtobuslarida yo‘lkira avtobusga chiqqan zahoti to‘langan bo‘lishi shart.

Eng muhim o‘zgarish shundaki, yo‘lovchi «keyinroq validatorga tekkizaman» deb harakatni davom ettira olmaydi. To‘lov yoki imtiyoz huquqi avtobusga chiqish vaqtida tasdiqlanmasa, u rasman chiptasiz yo‘lovchi deb hisoblanishi mumkin.

Yangi qoida aynan nimani o‘zgartiradi?

Vazirlar Mahkamasining 2026 yil 3 iyundagi 276-son qarori bilan brutto-shartnoma asosida tashkil etilgan muntazam shahar avtobus yo‘nalishlarida to‘lov intizomini kuchaytirish belgilandi. Yangi tartib 1 sentyabrdan amal qila boshlaydi.

Yo‘lovchi avtobusga kirishi bilan yo‘lkirani quyidagi usullardan biri orqali to‘lashi mumkin:

— transport kartasini validatorga tekkizish;

— bank kartasi orqali kontaktsiz to‘lov qilish;

— smartfon va boshqa elektron vositalardan foydalanish;

— ijtimoiy yoki transport kartasini validatorga tekkizib, imtiyozli yoki bepul yurish huquqini tasdiqlash.

Qarorda NFC, QR, biometrik to‘lov, BLE va UWB kabi joriy etilayotgan boshqa elektron texnologiyalardan foydalanish imkoniyati ham nazarda tutilgan.

«Birozdan keyin to‘layman» endi ish bermaydi

Yangi tartibning eng muhim qismi aynan shu.

Agar yo‘lovchi avtobusga chiqqan paytda belgilangan usullardan biri orqali yo‘lkirani to‘lamasa yoki bepul va imtiyozli yurish huquqini validator orqali tasdiqlamasa, u avtobusda chiptasiz harakatlanayotgan deb hisoblanadi.

Demak, nazoratchi avtobusga kirganidan keyingina karta yoki telefonni validatorga tekkizish kech bo‘lishi mumkin.

Yangi tizimning mantig‘i oddiy: avtobusga chiqdingiz — to‘lovni ham shu zahoti amalga oshirdingiz.

Jarima qancha bo‘lishi mumkin?

Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning 144-moddasiga ko‘ra, shahar ichida va shahar atrofida harakatlanuvchi avtobusda chiptasiz yurish bazaviy hisoblash miqdorining o‘ndan bir qismi miqdorida jarimaga sabab bo‘ladi.

2026 yil 1 sentyabrdan bazaviy hisoblash miqdori 440 ming so‘mga oshiriladi. Demak, amaldagi norma o‘zgarmasa, chiptasiz yurish uchun jarima 44 ming so‘mni tashkil etadi.

Bu nazariy talab emas. Masalan, Transport vazirligi ma’lumotiga ko‘ra, 2026 yilning 16 martiga qadar avtobuslarda chiptasiz yurganlarga nisbatan yil boshidan 26 564 ta ma’muriy bayonnoma rasmiylashtirilgan.

Imtiyozli yo‘lovchilar ham validatordan foydalanishi kerak

Yana bir muhim jihat: «menda bepul yurish huquqi bor» deganning o‘zi yetarli bo‘lmaydi.

Imtiyozli yoki bepul qatnov huquqiga ega yo‘lovchi ham ijtimoiy yoki transport kartasini validatorga tekkizib, o‘z huquqini tasdiqlashi kerak. Aks holda tizimda qatnov qayd etilmaydi va yo‘lovchining maqomi bo‘yicha savol paydo bo‘lishi mumkin.

Shu sabab 1 sentyabrdan eng oddiy odatni shakllantirish kifoya: avtobusga kirish — validator — keyin harakatni davom ettirish.

O‘zgarish faqat to‘lov bilan cheklanmaydi

Hukumat qarori jamoat transporti tizimida boshqa yangiliklarni ham nazarda tutadi.

Jumladan, shahar chegarasidan 5 kilometrgacha, ayrim tasdiqlangan bosh rejalar bo‘yicha esa 12 kilometrgacha tashqariga chiquvchi yo‘nalishlar ham shahar avtobus yo‘nalishlari sifatida qaralishi belgilangan.

Shuningdek, 1 sentyabrga qadar Toshkent jamoat transporti va shahar atrofi elektr poyezdlari uchun integratsiyalashgan to‘lov tizimi, jumladan «elektropoyezd — avtobus» va «elektropoyezd — metro» tarif rejalarini joriy etish vazifasi qo‘yilgan.

Yo‘lovchilarga eng muhim eslatma

1 sentyabrdan keyin avtobusga chiqqan zahoti karta, smartfon yoki boshqa elektron vosita orqali to‘lov qilishni unutmaslik kerak.

Ayniqsa kundalik qatnovchilar uchun bir necha soniyalik kechikish ham keraksiz jarima va nazoratchi bilan tushunmovchilikka aylanishi mumkin.

Yangi tartibda asosiy qoida juda sodda: avtobusga kirdingizmi — yo‘lkirani darhol tasdiqlang.

Fikringizni izohda qoldiring va maqolani tanishlaringizga Telegram yoki boshqa ijtimoiy tarmoqlar orqali ulashing.