NASA kosmik teleskopi 4 milliard dollarlik byudjet muammosidan soʻng uchirilishga hozirlanmoqda

AQSh Milliy kosmonavtika va aeronavtika boshqarmasining (NASA) qiymati 4 milliard dollarga baholanayotgan Nancy Grace Roman kosmik teleskopi barcha moliyaviy va tashkiliy sinovlardan muvaffaqiyatli oʻtib, fazoga uchish bosqichiga yetib keldi. IXBT.com nashri tarqatgan maʼlumotlarga koʻra, deyarli ikki oʻn yillik davomida tayyorlangan ushbu ulkan ilmiy loyiha bir yil avval yopilib ketish xavfi ostida qolgan edi, biroq jamoaning qatʼiyati tufayli missiya saqlanib qolindi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Maʼlum boʻlishicha, oʻtgan yili AQSh maʼmuriyati tomonidan taklif etilgan keng koʻlamli moliyaviy qisqartirishlar natijasida loyiha taqdiri qaltis ahvolga tushib qolgan. 2026-yilgi moliyaviy yilda mablagʻni ikki martadan ziyodga — 156,6 million dollargacha qisqartirish rejalashtirilganiga qaramay, mutaxassislar oʻz ishini davom ettirdi. Oʻsha paytda qurilma allaqachon 95 foizga tayyor holatda edi.

Moliyaviy qiyinchiliklar va kosmos sari yoʻl

Qisqartirishlar sharoitida jamoa kadrlar yetishmovchiligi va cheklangan resurslar bilan ishlashga majbur boʻldi. Shunga qaramay, injenerlar va olimlar teleskopi tayyorlash ishlarini toʻxtatmadilar. Natijada, bugungi kunda barcha toʻsiqlar ortda qolib, qurilma oʻzining yakuniy manziliga yoʻl olishga shay holatga keldi.

Rejalarga koʻra, Nancy Grace Roman teleskopining uzoq kutilgan uchirilishi joriy yilning 30-avgustiga belgilangan. Ushbu muhim vazifani bajarish uchun SpaceX kompaniyasining Falcon Heavy ogʻir eltuvchi raketasi tanlangan. Raketa yordamida koinotga koʻtariladigan apparat Yer bilan bogʻliq qator ilmiy muammolarni hal etishga xizmat qiladi.

Noyob imkoniyatlar va kelajakdagi tadqiqotlar

Fazoga muvaffaqiyatli chiqqach, kosmik kema Yerimizdan taxminan 1,5 million kilometr uzoqlikda joylashgan L2 Lajranj nuqtasiga yoʻnaltiriladi. Mazkur nuqta turli astronomik kuzatuvlarni amalga oshirish uchun eng qulay hududlardan biri hisoblanadi va ilmiy jihatdan ulkan ahamiyatga ega.

Mutaxassislarning taʼkidlashicha, qiymati 4 milliard dollarga teng boʻlgan ushbu teleskop qorongʻi materiya hamda qorongʻi energiyani oʻrganish, yangi ekzosayyoralarni izlash va koinotning sir-asrorlarini kuzatishda tub burilish yasashi kutilmoqda. Uning eng muhim afzalliklaridan biri shundaki, qurilmaning koʻrish maydoni mashhur James Webb telesnikidan taxminan 50 barobar kengroqdir.

Keng qamrovli kuzatuv qobiliyati olimlarga olamning eng yirik va tafsilotlarga boy tasvirlarini qoʻlga kiritish imkonini beradi. Yaqin oʻtgacha yopilib ketish xavfi ostida boʻlgan mazkur loyiha endilikda insoniyatning koinot haqidagi tasavvurlarini tubdan oʻzgartirib yuborishga qodir real voqelikka aylandi.