Xitoy Yer va Oy orasini kuzatish uchun 30 ta sunʼiy yoʻldosh uchiradi

Xitoy Yer va Oy oraligʻidagi fazoni uzluksiz oʻrganishga qaratilgan keng koʻlamli xalqaro ilmiy loyihani eʼlon qildi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Earth-Moon Cube Constellation deb nomlangan ushbu loyiha doirasida kichik sunʼiy yoʻldoshlardan iborat taqsimlangan guruh yaratiladi va u 2030-yilgacha toʻliq safarbar etiladi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tashabbus tafsilotlari 4-sentabr kuni boʻlib oʻtgan Deep Space Exploration (Tiandu) 2026 konferensiyasida taqdim etildi. Yangi tizimning asosini ogʻirligi 30 kilogrammgacha boʻlgan 30 ta 12U CubeSat formatidagi apparatlar tashkil etadi. Mazkur sunʼiy yoʻldoshlar Yer-Oy yuqori elliptik rezonans orbitasiga oltita alohida reys orqali chiqarilishi, ayrim qurilmalar esa Oysha atrofi orbitalariga joylashtirilishi rejalashtirilgan.

Fazoni uzluksiz kuzatish vazifasi

Loyihaning asosiy maqsadi alohida kosmik apparatlarning tartibsiz kuzatuvlaridan butun Yer-Oy tizimini doimiy monitoring qilishga oʻtishdan iborat. Fazoning turli nuqtalaridan turib bir vaqtning oʻzida ishlaydigan sunʼiy yoʻldoshlar kosmik ob-havo, radiatsiya holatini oʻrganadi, gamma-chaqnashlarni qayd etadi hamda oy resurslarini tadqiq qilish uchun zarur maʼlumotlarni yigʻadi.

Mutaxassislarning hisob-kitoblariga koʻra, mazkur tarmoq gamma-chaqnashlar manbalarining koordinatalarini burchak sekundining ulushigacha boʻlgan aniqlikda aniqlash imkonini beradi. Shuningdek, u quyosh va magnitosfera hodisalarining rivojlanishini butun oy atrofi hududi miqyosida kuzatib borishga zamin yaratadi.

Xalqaro hamkorlik va istiqbollar

Bugungi kunda pastki yeratrib orbitasidan tortib Yerdan 2 million kilometrgacha boʻlgan masofani qamrab oluvchi Yer-Oy fazosi yetarlicha oʻrganilmagan zona boʻlib qolmoqda. Aksariyat maʼlumotlar uzluksiz oʻlchovlarni taʼminlamaydigan yakka tartibdagi missiyalar orqali kelib tushadi. Vaholanki, yaqin yillarda aynan shu hududdan boshqariladigan ekspeditsiyalar oʻtadi va kelgusidagi oy infratuzilmasi shakllantiriladi.

Loyiha Xitoyning Uzoq kosmosni tadqiq qilish laboratoriyasi va Uzoq kosmosni tadqiq qilish xalqaro assotsiatsiyasi tomonidan Osiyo-Tinch okeani koinot hamkorligi tashkiloti koʻmagida amalga oshirilmoqda. Unga allaqachon Tailand, Serbiya, Misr, Senegal va Indoneziya ilmiy tashkilotlari qoʻshilishga ulgurdi.

Xitoy hamkorlarga yuqori energiyali zarralar detektorlari, kosmik magnetometrlar va gamma-chaqnashlarni qayd etuvchi uch turdagi standart ilmiy jihozlarni bepul taqdim etish niyatida. Ishtirokchilar texnik standartlarni birgalikda ishlab chiqadi, ilmiy maʼlumotlar almashadi, mutaxassislarni tayyorlaydi va butun guruh rivojlanishini muvofiqlashtiradi. Hozirda muhandislik ishlarining birinchi bosqichi boshlanib, sunʼiy yoʻldoshlar va yer usti boshqaruv majmuasini loyihalash ishlari yakuniga yetib bormoqda.