Sun’iy intellekt laboratoriyasi sobiq tadqiqotchisi falokatdan ogohlantirdi...

Jahon axborot texnologiyalari va sun’iy idrok sanoatida insoniyat kelajagiga daxldor haqiqiy shov-shuvli xavotir kun tartibiga chiqdi. Mashhur «Klod» katta til modelini ishlab chiquvchi «Antropik» kompaniyasini yaqinda tark etgan sobiq yetakchi tadqiqotchi Jeykob Kokson texnologiyalarning shiddatli rivojlanishi ortidagi dahshatli xavf haqida ochiq gapirdi. Amerikaning nufuzli «Ey-Bi-Si» telekanali efirida bayonot bergan mutaxassis inson ongidan o‘zib ketuvchi yangi tizimlar yaratilishini begona sayyora idroki bilan to‘qnashuvga qiyosladi.

Koksonning ta’kidlashicha, sun’iy intellekt gigantlari o‘rtasidagi shafqatsiz bozor raqobati xavfsizlik qoidalarini ikkinchi o‘ringa surib qo‘ymoqda va mustaqil o‘rganuvchi yangi avlod modellari shu yil oxirigacha inson nazoratidan butkul chiqib ketishi mumkin. Ushbu xavotirlar ortidan kompaniya rahbari Dario Amodey ham tizimlar ustidan nazoratni yo‘qotmaslik uchun global sun’iy intellekt rivojlanish sur’atini zudlik bilan sekinlashtirishga chaqirdi. Xo‘sh, sun’iy intellekt nima sababdan o‘zga sayyoraliklar ongiga o‘xshatilmoqda, dasturchilar xavfsizlikni nega qurbon qilishga majbur bo‘lmoqda va mashinalarning odamlarga bo‘ysunmay qolish ehtimoli naqadar haqiqatga yaqin?

«O‘zga sayyoralikni chorlashdek xavfli»: Jeykob Koksonning shov-shuvli intervyusi

«Ey-Bi-Si» telekanalida chiqish qilgan sobiq yetakchi dasturchi insoniyat tushunmaydigan kuch yaratilayotganini ta’kidladi:

• Inoplanetcha idrok bilan qiyos: «To‘g‘risini aytsam, o‘ta kuchli ong yaratish tushunchasi o‘zga sayyoralik irqni chorlash bilan tengdir. Shuning uchun, hatto aniq halokatli ssenariylarsiz ham, biz to‘liq tushunmaydigan o‘zga sayyora aqli haqida o‘ylashning o‘zi juda qo‘rqinchli», — dedi Kokson;

• Doimiy muhokamalar va xavotir: Sobiq xodim o‘z ixtiyori bilan ishdan ketishidan avval laboratoriya ichida haftasiga bir necha bor sun’iy intellekt keltirib chiqaradigan global halokat xavflari muntazam muhokama qilinganini oshkor etdi;

• Katta ma’lumotlar bo‘yicha tajriba: Kokson kompaniyada ulkan ma’lumotlar bazalari asosida yangi avlod modellarini o‘qitish va shakllantirish bo‘yicha asosiy mutaxassislardan biri bo‘lgan.

«Xavfsizlik qurbon qilinmoqda»: Bozor poygasining salbiy oqibatlari

Tadqiqotchi IT bozoridagi nazoratsiz monopoliyani keskin tanqid ostiga oldi:

• Mas’uliyatli kompaniyaning yo‘qligi: Koksonning qat’iy fikricha, ayni paytda dunyodagi hech bir korporatsiya sun’iy intellektni to‘liq javobgarlik va xavfsizlikni ta’minlagan holda yaratishga qodir emas;

• Raqobat bosimi: Kremniy vodiysidagi shiddatli poyga va birinchi bo‘lish istagi dasturchilarni xavfsizlik standartlarini bir chetga surib, yangi modellarni shosha-pisha muomalaga chiqarishga majbur qilmoqda;

• Yil oxirigacha xavfli chegara: O‘z-o‘zini o‘qitadigan mustaqil tizimlar joriy yil yakuniga qadar insoniyat boshqaruvi va tekshiruvi doirasidan chiqib ketishi mumkinligidan jiddiy ogohlantirildi.

Dario Amodeyning e’tirozi: Taraqqiyotni sekinlashtirish chaqirig‘i

Vaziyatning o‘ta tahlikali tus olayotgani «Klod» modeli rahbariyatini ham hushyor torttirdi:

• Tezlikni tushirish talabi: Ko‘p o‘tmay «Antropik» kompaniyasi bosh direktori Dario Amodey sun’iy idrok imkoniyatlari odam tasavvuridan tez rivojlanayotganini aytib, global hamjamiyatni jarayonni sekinlashtirishga chaqirdi;

• Nazorat mexanizmlarining kechikishi: Dasturiy ta’minotning o‘sish tezligi unga qo‘yiladigan xavfsizlik filtrlari va qonuniy cheklovlardan bir necha barobar ilgarilab ketmoqda;

• Texnologik inqiroz yoqasida: Mutaxassislar agar hozirdanoq yagona xalqaro cheklov standartlari qabul qilinmasa, sun’iy intellekt o‘z algoritmlari orqali mustaqil harakat qiladigan nazoratsiz kuchga aylanishi mumkinligini taxmin qilmoqda.

Yetakchi tadqiqotchilarning laboratoriyalarni tashlab chiqib, ommaviy tarzda bong urishi insoniyat yaratayotgan raqamli kelajak naqadar ulkan noma’lumlik va xavf girdobida turganini yaqqol ko‘rsatib turibdi.

Sizningcha, inson tafakkuridan ustun bo‘lgan sun’iy ong chindan ham insoniyatga bo‘ysunmay qo‘yishi va sivilizatsiya uchun tahdidga aylanishi mumkinmi yoki dasturchilar xavfni haddan tashqari bo‘rttirib ko‘rsatmoqdami? Bugungi kunda kundalik hayotingizda foydalanayotgan texnologiyalarning aqllilashib borayotgani sizni xavotirga solmaydimi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va yuqori texnologiyalar hamda kelajak xavfsizligiga bag‘ishlangan ushbu muhim tahlilni barcha do‘stlaringiz va yaqinlaringizga ulashing!