«SI poygasida kim yengsa, dunyoni o‘sha boshqaradi!»: Tramp SIni sekinlashtirishni rad etdi

Sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari insoniyat sivilizatsiyasini xavf ostiga qo‘yishi mumkinligi haqidagi xavotirlar global siyosat sahnasida keskin to‘qnashuvga sabab bo‘ldi. AQSH Prezidenti Donald Tramp hamda Vakillar palatasi spikeri Mayk Jonson sohaning eng yirik milliarderlari va dasturchilarining taraqqiyotni vaqtincha to‘xtatib turish haqidagi chaqiriqlarini keskin rad etdi. Nufuzli The Washington Post nashri bergan ma’lumotga ko‘ra, Vashington ma’muriyati insoniyat halokati xavfiga qaramay, SI rivojlanishini sun’iy ravishda sekinlashtira olmaydi, chunki bu geosiyosiy poygada Xitoyga imkoniyatni boy berish bilan barobardir.

OpenAI rahbari Sem Altman, Anthropic bosh direktori Dario Amodey hamda xAI asoschisi Ilon Mask kabi SI sanoati yetakchilari yangi avlod modellari nazoratdan chiqib ketishidan ogohlantirayotgan bir pallada, Oq uy bunday bayonotlarni «salbiy kuchlarning manipulyatsiyasi» deb atadi. Xo‘sh, Vashington nega millionlab insonlar hayoti emas, aynan fond bozori va iqtisodiy ustunlikni birinchi o‘ringa qo‘ymoqda, Kongress sun’iy intellektni cheklashga qarshi chiqib qanday tavakkalchilikka qo‘l urmoqda hamda AQSH va Xitoy o‘rtasidagi texnologik to‘qnashuv dunyo kelajagini qay tomonga yetaklaydi?

«SIda g‘olib bo‘lgan — hamma yerda g‘olibdir»: Trampning keskin bayonoti

Donald Tramp Irish Open golf turniri chog‘ida jurnalistlar bilan suhbatda Oq uyning strategik maqsadini ochiqladi:

• Xitoydan ustun turish talabi: «Biz sun’iy intellekt sohasida Xitoydan oldindamiz, biz dunyodagi eng texnologik rivojlangan davlatmiz. To‘g‘risini aytsam, men bu holat shunday qolishini xohlayman», — dedi AQSH Prezidenti;

• Mutlaq g‘alaba formulasi: Tramp texnologiyalar kurashi yakunini bir jumla bilan izohladi: «Kimki sun’iy intellekt poygasida g‘olib bo‘lsa, u umuman barcha sohalarda g‘olib chiqadi»;

• Fond bozori va iqtisodiy garov: Prezident o‘z iqtisodiy siyosatining katta qismini aynan SI yutuqlariga bog‘lagan, chunki mazkur texnologik portlash AQSH birjalarida tarixiy rekordlarni qayd etmoqda.

Mask, Altman va Amodeyning ogohlantirishi: Nima uchun gigantlar qo‘rqmoqda?

Sanoatning uch asosiy asoschisi hukumatni ehtiyotkorlikka chaqirgan edi:

• Uchlik ittifoqi: Ilon Mask (xAI), Sem Altman (OpenAI) va Dario Amodey (Anthropic) sun’iy intellekt modellari inson aqlidan o‘zib ketish sur’ati juda xavfli ekanini bildirib, rivojlanishni sekinlashtirish taklifini ilgari surishdi;

• «Insoniyat yo‘q bo‘lib ketishi mumkin»: Olimlar va dasturchilar superkompyuterlar va mustaqil SI nazoratdan chiqsa, bu insoniyat mavjudligiga chek qo‘yishidan xavotirda;

• Trampning e’tirozi: Prezident bu xavotirlarni «salbiy kuchlar»ning asossiz iddaosi deb atadi: «Bu masalani ko‘tarayotgan juda ko‘p salbiy kuchlar bor. Ular hech qachon ro‘y bermaydigan narsalar haqida gapirmoqda».

Mayk Jonson va Kongress xavotiri: «Xitoyga yutqazish — har bir amerikalikka xavf»

AQSH Vakillar palatasi spikeri ham texnologik cheklovlarga qat’iyan qarshi chiqdi:

• Shoshma-shosharlik qonunlariga qarshilik: «Agar Kongress hozir favqulodda yig‘ilish o‘tkazib, SIni tartibga solishga (cheklov qo‘yishga) tushsa, biz ushbu poygada Xitoyga yengilamiz. Bu esa har bir amerikalik uchun haqiqiy xavf demakdir», — deya ogohlantirdi Jonson;

• Korporativ javobgarlik: Spiker xavfsizlikni ta’minlash davlatning qattiq nazorati bilan emas, balki dasturlarni yaratayotgan IT kompaniyalarning o‘z zimmasidagi mas’uliyat bo‘lishi kerakligini ta’kidladi;

• Jamiyatdagi ikkilanish: Ijtimoiy so‘rovlar amerikaliklar kundan-kunga SIning tez rivojlanishidan xavotirga tushayotganini va siyosatchilar bu mavzuni saylovoldi dastagiga aylantirayotganini ko‘rsatmoqda.

Vashington rahbariyatining sun’iy intellektni cheklashdan bosh tortishi AQSH va Xitoy o‘rtasidagi texnologik kurashning yangi va yanada xavfli bosqichga chiqqanini anglatadi.

Sizningcha, sun’iy intellektning cheklanmagan shiddatli rivojlanishi haqiqatan ham kelajakda insoniyat uchun halokatli tahdid tug‘dirishi mumkinmi yoki Tramp haq bo‘lib, davlatlar global poygada bir soniya ham to‘xtamasligi kerakmi? AQSH va Xitoy SI bahsida qaysi tomon ustun keladi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va butun dunyo taqdiriga daxldor bo‘lgan ushbu texnologik qarama-qarshilik tahlilini barcha yaqinlaringiz hamda IT sohasi ixlosmandlariga ulashing!