O‘zbekistonda kurort va rekreatsiya hududlarini muhofaza qilish, tabiiy boyliklarni asrab-avaylash hamda ekologik barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan yangi qonunchilik o‘zgarishlari qabul qilindi. Bu qadam mamlakatda tabiatdan oqilona foydalanish va dam olish maskanlarini kelajak avlodlar uchun ham saqlab qolish yo‘lida muhim qaror sifatida baholanmoqda.
14 may kuni qabul qilingan O‘RQ-1145-sonli qonun bilan “Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar to‘g‘risida”gi qonunga qo‘shimchalar kiritildi. Yangi me’yorlar asosan ekologik toza hududlar, kurort zonalari va rekreatsiya maskanlarida tabiatga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan faoliyatlarni cheklashga qaratilgan.
Qonun uch oydan keyin kuchga kiradi. Demak, belgilangan muddatdan so‘ng muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda ish yuritayotgan tadbirkorlar, ishlab chiqaruvchilar va xizmat ko‘rsatuvchi subyektlar yangi ekologik talablarga moslashishi kerak bo‘ladi.
Yangi tartibning eng muhim jihatlaridan biri — plastik mahsulotlar bilan bog‘liq cheklovdir. Ekologik toza hududlarda tabiiy organik polimerlardan tashqari ayrim plastik buyumlarni ishlab chiqarish va sotish taqiqlanadi. Bunday mahsulotlar ro‘yxati Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
Bu cheklov, avvalo, tabiatga uzoq yillar davomida zarar yetkazadigan plastik chiqindilarni kamaytirishga xizmat qiladi. Chunki kurort hududlarida odamlar oqimi ko‘p bo‘ladi, bu esa chiqindi miqdorining ortishiga sabab bo‘ladi. Agar bunday jarayon nazoratsiz qolsa, tabiiy manzaralar, suv havzalari va tuproq holati jiddiy zarar ko‘rishi mumkin.
Yana bir muhim taqiq sanoat obyektlari bilan bog‘liq. Yangi me’yorlarga ko‘ra, tabiiy majmualarga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan obyektlarni qurish va ulardan foydalanish mumkin bo‘lmaydi. Bu esa kurort hududlari atrofida tabiatga og‘ir yuk tushiradigan qurilishlar va ishlab chiqarish faoliyatiga qat’iy yondashuv bo‘lishini anglatadi.
Shuningdek, landshaftlarni saqlash masalasi ham alohida e’tiborga olinmoqda. Ekotizimlar barqarorligi, tabiiy manzaralar qiyofasi va yer osti suvlari holatini buzishi mumkin bo‘lgan har qanday ishlar taqiqlanadi. Bu qoida tabiatni faqat bugun uchun emas, kelajak uchun ham muhofaza qilishga xizmat qiladi.
Kurort hududlarining asosiy qadri — uning toza havosi, tabiiy muhiti, suv resurslari va betakror manzaralaridir. Agar ana shu boyliklar yo‘qolsa, hududning turistik jozibasi ham pasayadi. Shu bois yangi talablar dam olish maskanlarini tartibsiz qurilish va ekologik xavflardan himoya qilishga qaratilgan.
Qonunga muvofiq, davlat ekologik ekspertizasining salbiy xulosasini olgan har qanday faoliyat noqonuniy deb topiladi. Bu esa endi ekologik baholash jarayonining ahamiyati yanada oshishini ko‘rsatadi. Ya’ni tabiatga ta’siri jiddiy bo‘lgan loyihalar avval tekshiriladi, keyin qaror qabul qilinadi.
Mutaxassislar fikricha, bunday yondashuv rekreatsiya zonalarining salohiyatini to‘g‘ri rivojlantirish uchun zarur. Chunki turizm faqat mehmonxona va yo‘l qurish bilan emas, balki tabiiy muhitni saqlab qolish bilan ham rivojlanadi. Tabiat buzilsa, turizm ham uzoqqa bormaydi.
Yangi me’yorlar tadbirkorlar uchun ham muhim signal bo‘ladi. Endilikda kurort hududlarida faoliyat yuritishda faqat daromad emas, ekologik mas’uliyat ham birinchi o‘ringa chiqadi. Biznes tabiat bilan hisoblashib ishlashi kerak bo‘ladi.
Qisqasi, O‘zbekiston kurort hududlarida ekologik tartibni kuchaytirish orqali tabiatni muhofaza qilish va turizmni barqaror rivojlantirish yo‘lida navbatdagi qadamni tashlamoqda. Bu yerda maqsad oddiy: dam olish maskanlari faqat bugungi sayyohlar uchun emas, ertangi avlodlar uchun ham toza, chiroyli va xavfsiz qolishi kerak.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
