Ўзбекистонда ноқонуний ер ва уй-жойларни қонунийлаштириш тартиби...

Мамлакатимизда узоқ йиллардан буён аҳолини ўйлантириб келаётган, кўплаб хонадонларнинг йиллар давомида ҳал бўлмаган мулкка оид муаммоларига ниҳоят буткул нуқта қўйилмоқда. Фуқароларнинг орзу-истаклари ва манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида, юртимизда кўчмас мулк ҳамда ер участкаларига бўлган ҳуқуқларни расмийлаштириш тизими тубдан ислоҳ этилди.
Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан халқ манфаатларини кўзлаб ишлаб чиқилган янги қонун ҳужжати давлатимиз раҳбари томонидан имзоланди. 2026 йил 15 июнь куни қабул қилинган ЎРҚ–1153-сонли ушбу тарихий Қонун билан амалдаги бир қатор қонун ҳужжатларига фуқаролар учун жуда ёқимли ва қулай бўлган ўзгартириш ҳамда қўшимчалар киритилди.
Муддатлар 3 бараварга қисқарди, бюрократияга чек қўйилди!
Ушбу янги ҳужжатнинг бош мақсади — ўзбошимчалик билан эгаллаб олинган ер майдонлари, шунингдек, уларда тегишли рухсатсиз барпо этилган уй-жойлар, бино ва иншоотларга нисбатан мулк ҳуқуқини тан олиш (мулкдор деб эътироф этиш) жараёнларини максимал даражада тезлаштиришдир. Эндиликда амалиётда ягона, шаффоф ва изчил тизим ишга тушади.
Янги ислоҳотнинг энг қувончли ва инқилобий жиҳатларидан бири шундаки, мулкни қонунийлаштириш учун белгиланган расмий муддатлар амалдаги 150 кундан атиги 50 кунга туширилди! Бу эса фуқароларнинг идорама-идора сарсон бўлиб юриш вақтини нақд 3 бараварга қисқартиради.
Қуйидаги таҳлилий маълумотлар жадвали орқали янги Қонун билан мулк эгаларига берилаётган мисли кўрилмаган енгилликлар, чегирмалар ва имтиёзлар тизими билан батафсил танишиб чиқишингиз мумкин:
Мулкка оид янги ислоҳот йўналишлари | Амалдаги эски тартиб ва муддатлар | Янги Қонун бўйича киритилган енгилликлар | Мулк эгалари ва фуқаролар учун бериладиган молиявий имтиёзлар |
Ҳужжатларни кўриб чиқиш муддати | 150 кун давомида чўзилар эди | Атиги 50 кунгача (3 баравар) тезлаштирилди | Вақт ва ортиқча харажатлар тўлиқ тежалади |
Бир марталик йиғим тўловлари | Тўлиқ миқдорда тўланиши мажбурий эди | 20 иш кунида 50 фоизи тўланса, қолган қисмига чегирма берилади | Кам таъминланган ва эҳтиёжманд оилалар учун катта кўмак |
Тўловни бўлиб-бўлиб тўлаш имконияти | Олдиндан бир йўла тўланиши шарт эди | Солиқ идораси билан шартнома тузиб, 1 йилдан 3 йилгача бўлиб тўлаш мумкин | Оилавий бюджетга ортиқча оғирлик тушишининг олди олинади |
Солиқ қарздорлиги бўйича чеклов | Қатъий тўсиқлар мавжуд эди | Қарздорлик БҲМнинг 30 бараваридан ошмаса, ҳуқуқлар чекланмайди | Мулкни расмийлаштиришга тезкорлик билан рухсат берилади |
Оширилган ставкадаги ер солиғи | Жисмоний шахслардан талаб қилиниши мумкин эди | 2020 йил 1 январдан 2024 йил 1 июнгача бўлган оширилган солиқлар қўлланилмайди | Аҳолининг миллионлаб маблағлари ўз чўнтагида қолади |
Тўловларда катта чегирмалар ва қарзларни бўлиб тўлаш имконияти
Мулкдорларни руҳлантириш ва уларга молиявий жиҳатдан кўмаклашиш мақсадида янги тизимда жуда ажойиб бонус ва имтиёзлар кўзда тутилган. Агар фуқаро ҳужжатларни расмийлаштириш учун белгиланган бир марталик тўловларнинг 50 фоизини 20 иш куни ичида тўлиқ тўлаб берса, давлат томонидан унинг қолган қисмига махсус чегирма тақдим этилади.
Маблағи етарли бўлмаган ёки айни пайтда тўлаш имконияти чекланган юртдошларимиз ҳам мулк ҳуқуқидан маҳрум бўлмайдилар. Улар ўз ҳудудларидаги солиқ инспекцияси билан ўзаро манфаатли шартнома имзолаш орқали, мазкур мажбурий тўловни 1 йилдан 3 йилгача бўлган муддатда бўлиб-бўлиб тўлашлари мумкин бўлади.
Тақиқланган зоналар чегирилади, шикоятлар судсиз ҳал этилади
Янги механизмга кўра, ортиқча эгалланган ер майдонларига бўлган ҳуқуқни эътироф этиш тизими мукаммаллаштирилди. Эндиликда маҳаллий Халқ депутатлари кенгашлари томонидан қабул қилинган қарорлар мулк ҳуқуқини давлат рўйхатидан ўтказиш учун тўғридан-тўғри асосий ҳужжат бўлиб хизмат қилади.
Энг муҳим янгиликлардан бири:
Агар фуқаро томонидан эгалланган ер участкасининг маълум бир қисми қурилиш қилиш қатъиян ман этилган (масалан, хавфли зоналар ёки магистрал қувурлар ости) ҳудудга тўғри келиб қолса, ўша тақиқланган қисм умумий майдондан шунчаки чегириб ташланади. Ернинг қолган хавфсиз бўлган катта қисмига эса фуқаронинг мулк ҳуқуқи ҳеч қандай тўсиқларсиз расман тан олинади.
Бундан ташқари, ортиқча харажат ва сарсонгарчиликларни камайтириш мақсадида, юзага келган ҳар қандай низо ёки тушунмовчиликларни судгача бўлган босқичда кўриб чиқишнинг самарали тизими жорий этилди. Бино ва иншоотларнинг илгари хусусийлаштирилганлиги тўғрисидаги архив маълумотларини топиб, тақдим этиш масъулияти ҳам фуқаролар зиммасидан олиниб, тўғридан-тўғри туман ва шаҳар ҳокимликлари зиммасига юкланди.
Халқимиз фаровонлиги ва деҳқонларимиз, мулкдорларимиз тинчлиги йўлида қабул қилинаётган энг сўнгги қонунлар, ҳукумат қарорлари, ижтимоий ҳаётимиздаги энг қайноқ ислоҳотлар ва кундалик турмушимиз учун фойдали бўлган энг ишончли эксклюзив хабарларни ҳамиша Замин саҳифаларида биз билан биргаликда кузатиб боринг!






























Изоҳлар 0
…