Ўзбекистонда «болничный» тўлаш тартиби тубдан ўзгармоқда: 1 июлдан янги қоидалар

Ўзбекистонда вақтинча меҳнатга лаёқатсизлик (касаллик варақаси) бўйича нафақа тайинлаш ва тўлаш тизимида катта ислоҳот амалга оширилмоқда. 2026 йил 1 июлдан бошлаб соҳада мутлақо янги тартиб кучга киради. Эндиликда тизим тўлиқ рақамлаштирилади ва тўловлар учун масъулият иш берувчи ҳамда давлат ўртасида тақсимланади. Zamin.uz ҳар бир ходим ва иш берувчи билиши шарт бўлган энг муҳим ўзгаришларни тўплади.

Масъулият тақсимоти: Дастлабки 5 кунни ким тўлайди?

Янги тизимнинг энг асосий янгиликларидан бири — тўлов манбаининг аниқ чегаралаб қўйилишидир. Унга кўра, ходим касал бўлган давр учун пуллар қуйидагича қопланади:

• Касалликнинг дастлабки 5 куни — иш берувчининг (корхона ёки ташкилотнинг) ўз маблағлари ҳисобидан тўлаб берилади.

• Касалликнинг 6-кунидан бошлаб — тўловлар тўлиқлигича Давлат ижтимоий суғурта жамғармаси томонидан молиялаштирилади.

Иш стажи нафақа миқдорига қандай таъсир қилади?

Ходимнинг неча йил давомида меҳнат қилгани унга тўланадиган нафақа ҳажмини белгилаб беради. Янги қоидага кўра, ўртача ойлик иш ҳақига нисбатан қуйидаги фоизлар қўлланилади:

• 6 ойдан 8 йилгача иш стажига эга бўлган ходимларга — ўртача иш ҳақининг 60 фоизи миқдорида;

• 8 йилдан ортиқ иш стажига эга бўлганларга — ўртача иш ҳақининг 80 фоизи миқдорида касаллик нафақаси тўланади.

Кимларга имтиёз бор ва қандай чекловлар ўрнатилди?

Янги тартибда аҳолининг ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламлари алоҳида эътиборга олинган. Хусусан, I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар ҳамда кўп болали ота-оналар учун ҳисобланган нафақа миқдори яна 20 фоизга ошириб берилади.

Шу билан бирга, давлат бюджети ва жамғарма маблағларини назорат қилиш мақсадида муайян чекловлар ҳам жорий этилмоқда:

1. Касаллик нафақаси бир йил давомида кўпи билан 182 кун учун тўланиши мумкин.

2. Нафақа миқдорини ҳисоб-китоб қилишда ходимнинг маоши қанча бўлишидан қатъи назар, 10 МҲЕКМдан (Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори) ошмайдиган сумма асос сифатида олинади.

Тўловлар жадвали: Пуллар қачон тушади?

Касаллик варақаси бўйича ҳисоб-китоблар тизимли равишда, ойига икки марта амалга оширилиши белгилаб қўйилди. Нафақа пулллари ходимларнинг ҳисоб рақамларига қуйидаги муддатларда келиб тушади:

Жорий ойнинг 25-санасигача ёки кейинги ойнинг 10-санасигача.

Янги рақамли тизим ҳужжатбозликни камайтириб, тўловларнинг шаффоф ва ўз вақтида эгасига етиб боришини таъминлаши кутилмоқда.