Қалбаки тиллага қарши янги қадам: 2029 йилдан талаб ўзгаради

Ўзбекистонда заргарлик буюмлари бозорида катта ўзгариш кутилмоқда. Ҳукумат қимматбаҳо металл ва тошлардан тайёрланган маҳсулотларни мажбурий рақамли этикетлашни босқичма-босқич жорий этишни режалаштирмоқда.

Мақсад — қалбаки савдога чек қўйиш

Лойиҳага кўра, қимматбаҳо металл ва тошлардан тайёрланган заргарлик буюмлари “Асл белгиси” тизими орқали рақамли этикетланади.

Асосий мақсад — ноқонуний савдога қарши курашиш, маҳсулот келиб чиқишини кузатиш ва харидорларга ҳақиқийликни текшириш имкониятини бериш.

Бошқача айтганда, келажакда харидор “бу тилла ростдан ҳам аслми?” деган саволга фақат сотувчининг гапи билан эмас, мобил илова орқали ҳам жавоб олиши мумкин бўлади.

Жорий этиш босқичма-босқич амалга оширилади

Мажбурий рақамли этикетлаш бирданига эмас, босқичма-босқич йўлга қўйилиши режалаштирилган.

Синов лойиҳасида Gold Moon Tashkent, Sofizar, Merrit Jewellery ва Termez Gold Production каби компаниялар иштирок этиши кўзда тутилган.

Ҳар бир буюмга махсус код қўйилади

Техник жиҳатдан заргарлик буюми ёки унинг ёрлиғига Data Matrix штрих-коди туширилади.

Ушбу код орқали маҳсулот ҳаракатининг барча босқичлари — ишлаб чиқариш, импорт, омбор, дўкон ва кассада сотиш жараёни тизимда қайд этилади.

Бу усул маҳсулотнинг қаердан келгани, қандай айланмада бўлгани ва қонуний сотувга чиққанини кузатиш имконини беради.

Харидор буюмни телефон орқали текшириши мумкин

Лойиҳанинг энг қизиқ жиҳати — харидорлар заргарлик буюмининг ҳақиқийлигини мобил илова орқали текшириши мумкин бўлади.

Агар маҳсулот бўйича шубҳа туғилса ёки қалбакилик белгилари аниқланса, фуқаролар давлат органларига шикоят юбориш имкониятига эга бўлади.

Бу, айниқса, қимматбаҳо буюм сотиб олаётган харидорлар учун муҳим. Чунки заргарлик бозорида ишонч — нархдан ҳам қимматроқ масала.

Бизнес учун синов даврида имтиёз бор

Рақамли этикетлаш тизими оператори сифатида CRPT TURON белгиланган. Синов даврида бизнес вакилларига идентификация кодлари бепул тақдим этилиши режалаштирилган.

Бу тадбиркорларга янги тизимга мослашиш, техник жараёнларни синаб кўриш ва мажбурий босқич бошлангунча тайёргарлик кўриш имконини беради.

Бироқ 2029 йилдан кейин ишлаб чиқарувчи, импортчи ва чакана сотувчилар учун талаблар анча жиддийлашади.

Бозорда нима ўзгаради?

Агар тизим тўлиқ ишга тушса, заргарлик буюмлари айланмасида шаффофлик ошиши мумкин. Ноқонуний ёки келиб чиқиши номаълум маҳсулотларни сотиш қийинлашади.

Бу, бир томондан, ҳалол ишлаётган ишлаб чиқарувчи ва сотувчиларни ҳимоя қилади. Иккинчи томондан, харидор учун хавфни камайтиради.

Лекин бизнес учун янги техник талаблар, ҳисобот, кодлаш ва касса тизими билан боғлиқ қўшимча мажбуриятлар пайдо бўлиши мумкин. Яъни бозор “эскича ишлайверамиз” режимидан секин чиқади.

Қалбаки буюмлар учун давр қийинлашади

Заргарлик буюмлари қиммат харид ҳисобланади. Шунинг учун харидор ҳар доим маҳсулот сифати, пробаси, келиб чиқиши ва ҳақиқийлигига ишонч ҳосил қилишни хоҳлайди.

Рақамли этикетлаш айнан шу ишончни кучайтиришга хизмат қилиши мумкин.

Агар тизим самарали ишласа, келажакда “бу аслми ёки қалбаками?” деган саволга жавоб топиш анча осонлашади. Қалбаки маҳсулотлар учун эса бозорда жой торроқ бўлади.

Асосий синов — амалда қандай ишлашида

Ҳозирча ташаббус лойиҳа босқичида. Уни жорий этиш бўйича синов даври, техник тайёргарлик ва тадбиркорлар билан ишлаш муҳим аҳамият касб этади.

Энг асосийси, янги тизим харидорга ҳақиқий ҳимоя бериши, бизнес учун эса ортиқча бюрократияга айланмаслиги керак.

Сизнингча, заргарлик буюмларини телефон орқали текшириш имконияти бозордаги ишончни оширадими?