General Motors 350 даражага чидамли инновацион алюминий яратди

АҚШ Энергетика вазирлиги таркибидаги Окриж миллий лабораторияси (ОРНЛ) мутахассислари General Motors билан ҳамкорликда автомобил двигателлари учун янги авлод алюминий қотишмаларини синовдан ўтказишни якунлади. ЛМҲE (Лов-Масс, Ҳигҳ-Эффисиенкй) оиласига мансуб истиқболли двигателларда қўлланилган ушбу ишланма ўзининг юқори самарадорлигини исботлади. Янги материаллар двигател вазнини 15 фоизга камайтириш билан бирга, ёқилғи тежамкорлигини анъанавий чўян ва алюминий конструкцияларга нисбатан 10 фоиздан кўпроққа ошириш имконини берди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Енгил двигателлар яратишдаги асосий муаммо ҳар доим кичик вазн ва юқори термал чидамлиликни бирлаштириш бўлиб келган. Оғир пикаплар ва тижорат юк машиналарининг двигателлари катта юклама ва юқори ҳароратда ишлагани сабабли, уларнинг цилиндр блоклари одатда мустаҳкам, аммо оғир чўяндан тайёрланади. Стандарт алюминий қотишмалари енгил бўлса-да, 200 даражадан юқори ҳароратда ўз мустаҳкамлигини йўқота бошлайди. Муҳандислар ушбу муаммони ҳал қилиш учун иккита янги материал ишлаб чиқишди.

Биринчи қотишма АКМЗ деб номланиб, у қуйма деталлар учун мўлжалланган. Алюминий, мис, марганец ва цирконий бирикмасидан иборат ушбу материал 350 даражагача бўлган ҳароратда ҳам ўз хусусиятларини сақлаб қолади. Тажриба двигателининг цилиндр блоки ва каллаги айнан шу қотишмадан тайёрланди. Иккинчи материал — ДуАлумин3D эса махсус 3D-босма усулида поршенлар ишлаб чиқариш учун яратилган бўлиб, у юқори термал чидамлилик ва чарчоқ юкламаларига бардошлилиги билан ажралиб туради.

Янги материалларни яратиш жараёни ҳам эътиборга лойиқ. Одатда автомобил қотишмасини ишлаб чиқиш ва жорий этиш 10 йилдан 15 йилгача вақт олади. Тадқиқотчилар замонавий компьютер моделлаштириш усуллари ва машинали ўрганиш алгоритмларидан фойдаланган ҳолда, лаборатория ғоясидан тайёр двигателгача бўлган йўлни бор-йўғи 2–4 йил ичида босиб ўтишди. Ушбу лойиҳа технологиялар оламидаги "Оскар" ҳисобланган нуфузли R&D 100 Авард мукофотига лойиқ кўрилди.

General Motors мутахассисларининг фикрича, ушбу технология кейинги авлод юк машиналарини янада енгил, тежамкор ва экологик тоза қилиш имконини беради. Бунда двигателларнинг қуввати, ишончлилиги ёки ресурсидан воз кечишга ҳожат қолмайди, бу эса тижорат транспорти учун ўта муҳим кўрсаткичдир.