Алп тоғлари остидаги мўъжиза: Париж ва Римни яқинлаштирган тарихий туннеллар

Европа транспорт тизимининг бугунги тараққиёти ва давлатлараро боғлиқлик даражаси ўтган асрнинг ўрталарида амалга оширилган улкан муҳандислик лойиҳалари билан чамбарчас боғлиқ. Хусусан, Алп тоғлари тизмаси орқали ўтган Монт Бланк ва Греат Ст Бернард туннелларининг қурилиши Париж ва Рим шаҳарлари орасидаги масофани қоғозда эмас, балки амалда 120 милга (тахминан 193 километрга) қисқартиришга хизмат қилган. Бу ҳақда Autocar.co.uk хабар беради.

Autocar нашрининг тарихий маълумотларига кўра, ушбу лойиҳалар амалга оширилгунга қадар Греат Ст Бернард довони ҳайдовчилар учун ҳақиқий синов майдони бўлган. Довон йилнинг жуда қисқа қисмида очиқ бўлиб, ёз ойларида сайёҳлар оғир юк машиналари ва ёнилғи ташувчи танкерлар ортида соатлаб қолиб кетишган. Қиш яқинлашиши билан эса кучли қор бўронлари йўлни ўта хавфли ҳудудга айлантирган.

Уруш ва кечиккан келишувлар

Чамоних курорти ва Аоста водийсини боғлайдиган ер ости йўли ғояси илк бор 1937-йилда илгари сурилган эди. Бироқ Иккинчи жаҳон уруши ва Франция ҳамда Италия ўртасидаги сиёсий зиддиятлар бу режаларни ўн йилликларга ортга суриб юборди. Фақатгина 1949-йилга келибгина Европанинг энг баланд чўққиси остидан туннел қазиш бўйича келишувга эришилди, аммо ҳар икки давлат парламенти бу ҳужжатни 1957-йилга келибгина ратификация қилди.

Монт Бланк туннели лойиҳасига кўра, унинг узунлиги 7,4 мил (11,9 км), кенглиги эса 7 метрни ташкил этиши белгиланган эди. Ўша пайтдаги ҳисоб-китобларга кўра, лойиҳа қиймати 7 миллион фунт стерлингга баҳоланган бўлиб, бу бугунги кундаги тахминан 145 миллион фунтга тенг қийматдир. Шу билан бирга, хусусий сектор томонидан молиялаштирилган 3,4 милли Греат Ст Бернард туннели ҳам қурила бошланди.

Муҳандислик пойгаси ва кутилмаган тўсиқлар

1958-йилда Италия томонида ҳар икки туннелни қазиш ишлари бошланиб кетди ва бу жараён ўзига хос норасмий пойгага айланди. Монт Бланк жамоаси ер ости сув тошқинлари туфайли бироз ортда қола бошлади. Маҳаллий аҳоли орасида ҳатто тоғ бағрида махфий ер ости кўллари ёки қимматбаҳо металл конлари борлиги ҳақида афсоналар ҳам тарқалди.

Натижада, Греат Ст Бернард туннели қурувчилари пойгада ғолиб чиқишди. 1962-йилнинг апрель ойида амалга оширилган кучли портлаш Италия ва Швейцарияни ажратиб турган сўнгги қояларни парчалаб ташлади. Бу воқеа Шимолий ва Жанубий Европа ўртасида йил давомида узлуксиз ҳаракатланиш имконини берувчи янги транспорт коридорини очиб берди.

Ушбу туннеллар нафақат енгил автомобиллар, балки стратегик юк ташувлари учун ҳам муҳим аҳамият касб этди. Масалан, Греат Ст Бернард туннели орқали Генуя портидан Швейцариядаги нефтни қайта ишлаш заводларига хомашё етказиб берувчи махсус қувур ҳам ўтказилган. Бугунги кунда ушбу йўналишлар Европа иқтисодиётининг асосий артериялари бўлиб хизмат қилмоқда.