«Наполи» 100 ёшда: Неаполни қамраган улкан байрам тафсилотлари...

Италиянинг энг ўзига хос футбол клубларидан бири — «Наполи» ўзининг 100 йиллик тарихини оддий тантана эмас, бутун шаҳарни қамраб олган улкан байрам билан нишонламоқда. Юзта черков қўнғироғининг бир вақтда янграши, кўчалардаги кўк юриш, бепул «Маргарита» пиццаси ва денгиз бўйидаги мушакбозлик — юбилей дастурининг энг ёрқин қисмларидир.

Бу байрам фақат бир футбол клубининг туғилган куни эмас. У «Наполи»нинг Неапол шаҳри тарихи, маданияти ва миллионлаб мухлислар ҳаёти билан нақадар чамбарчас боғланганини яна бир бор кўрсатмоқда.

Нега айнан 1 август клуб туғилган кун деб танланган?

«Наполи» ўз тарихининг рамзий бошланиш санаси сифатида 1926 йил 1 августни қабул қилган. Клуб юз йиллик мавсумини «Pe’ cient’anne» шиори остида ўтказмоқда. Бу неаполча ибора «Яна юз йилларга» деган тилакни англатади.

Бироқ Неаполда футбол тарихи бундан ҳам олдин бошланган. Шаҳардаги дастлабки футбол жамоаларидан бири — Naples Cricket & Foot-Ball Club 1906 йилда, Unione Sportiva Internazionale Napoli эса 1911 йилда ташкил этилган.

Ушбу жамоалар негизида 1922 йилда Internazionale-Naples клуби пайдо бўлган. 1926 йил 25 августда ўтказилган йиғилишда эса унинг номи Associazione Calcio Napoli деб ўзгартирилган. Клуб 1964 йилдан буён ҳозирги — Società Sportiva Calcio Napoli номи билан фаолият юритиб келмоқда.

Шу сабаб 1 август тарихий ҳужжатдаги аниқ қайта номланиш санаси эмас, балки мухлислар хотирасида клуб таваллуди сифатида мустаҳкамланган рамзий кундир.

Байрам нега соат 19:26 да бошланди?

Юбилейнинг марказий тадбирлари 1 август куни Неапол шаҳрининг турли нуқталарида ўтказилиши белгиланди. Байрам учун танланган бошланиш вақти ҳам тасодифий эмас — соат 19:26 клуб ташкил топган йилни ифодалайди.

Тантаналар «Наполи»нинг илк қароргоҳи жойлашган Пьяцца Карита майдонидан бошланди. Шу пайт шаҳардаги юзта черков қўнғироқлари бир вақтнинг ўзида янграши ва осмонга кўк тутун чиқарилиши кўзда тутилди.

Шундан сўнг мухлислар иштирокидаги «Кўк юриш» Пьяцца Каритадан Неаполнинг бош майдонларидан бири — Пьяцца-дель-Плебишитога қараб йўл олди.

Юриш оддий мухлислар намойиши эмас, балки Кампания ҳудудидаги анъанавий халқ сайилларининг замонавий ва дунёвий талқини сифатида ишлаб чиқилди.

Юз актёр, юз мусиқачи ва юз нафар бола

Юбилейда «100» рақами асосий рамзга айланди. Кўк юришда юз нафар актёр, юз нафар мусиқачи ва юз нафар боланинг иштирок этиши режалаштирилди.

Улар Неаполнинг қадимий афсоналари, халқ анъаналари, мусиқаси ва футбол тарихини саҳнавий кўринишлар орқали намойиш этиши кўзда тутилди. Томоша шаҳарнинг келиб чиқиши билан боғлиқ Парфенопа афсонасидан бошланиб, «Наполи»нинг замонавий давригача бўлган рамзий саёҳатни қамраб олди.

Юриш маршрути Пьяцца Карита, Виа Толедо, Виа Санта Бригида, Виа Верди, Виа Сан Карло ва Пьяцца Триест-э-Тренто орқали Пьяцца-дель-Плебишитога олиб борди.

Шу тариқа Неаполнинг тарихий маркази бир кечага шаҳар, футбол ва санъатни бирлаштирган очиқ осмон остидаги саҳнага айланди.

Мухлисларга минглаб «Маргарита» пиццаси тарқатилди

Футбол ва пицца — Неаполни жаҳонга танитган икки асосий рамз. Шу боис юбилей дастурида машҳур «Маргарита» пиццасига ҳам алоҳида ўрин ажратилди.

Пьяцца Муничипио майдонида махсус «Юз йиллик пицца қишлоғи» ташкил этилиб, соат 20:26 дан бошлаб мухлислар ва шаҳар меҳмонларига минглаб пицца бўлаклари ҳамда ичимликларни бепул тарқатиш режалаштирилди.

Тадбир фақат кўнгилочар мақсад билан чекланмади. Пиццаларнинг бир қисми Кампания озиқ-овқат банки билан ҳамкорликда ижтимоий ҳимояга муҳтож инсонларга етказилиши ҳам белгиланди.

Бу ташаббус клубнинг шаҳардаги ижтимоий ўрнини кўрсатди: «Наполи» ўз юбилейини нафақат мухлислари, балки ёрдамга муҳтож аҳоли қатламлари билан ҳам баҳам кўришга қарор қилди.

Афсоналар ва бугунги қаҳрамонлар бир саҳнада

Юбилейнинг расмий маросими Пьяцца-дель-Плебишитода ўтказилиши белгиланди. Унда клуб президенти Аурелио Де Лаурентис, маҳаллий ҳокимият вакиллари, «Наполи»нинг турли даврлардаги афсонавий футболчилари ва амалдаги жамоа аъзолари иштирок этиши кўзда тутилди.

Мусиқа, тарихий тасвирлар, мухлислар хотиралари ва саҳна кўринишлари орқали клубнинг юз йиллик йўли ҳикоя қилинди.

Бу тарихда:

• қийинчиликларга тўла дастлабки йиллар;

• Диего Марадона давридаги буюк ғалабалар;

• инқироз ва қуйи дивизионга тушиб кетиш;

• клубнинг қайта тикланиши;

• янги чемпионликлар ва замонавий «Наполи»нинг шаклланиши акс эттирилди.

Маросимнинг асосий ғояси ўтмишни эслаш билан чекланмай, клуб тарихини унинг келажаги билан боғлашдан иборат бўлди.

Неапол бир вақтнинг ўзида кўк рангга бурканди

Кечанинг энг таъсирчан лаҳзаларидан бири «Кўк тун» дастури бўлди.

Расмий режага кўра, соат 22:30 да Неаполнинг асосий тарихий иншоотлари бир вақтнинг ўзида клуб ранги — кўк нур билан ёритилди. Улар орасида:

• Қироллик саройи;

• Кастель-Нуово қалъаси;

• Сан-Жакомо саройи;

• Кастель-дель-Ово;

• Кастель-Сант-Эльмо бор эди.

Шундан кейин Пьяцца-дель-Плебишито ва Кастель-дель-Ово ўртасида мусиқага уйғунлаштирилган ёруғлик ҳамда мушакбозлик томошаси ўтказилиши белгиланди.

Клуб тарихидаги машҳур голлар, қаҳрамонлар овози ва мухлисларнинг унутилмас лаҳзалари махсус мусиқа билан уйғунлаштирилди. Байрам майдондаги мусиқий дастур билан давом этди.

Юз йиллик байрам бир кеча билан тугамайди

«Наполи» раҳбарияти юбилейни фақат 1 августдаги катта тантана билан чеклаб қўймади. Клубнинг юз йиллигига бағишланган тадбирлар бутун 2026/27 йилги мавсум давомида ўтказилади.

Кузда клубнинг ташкил топишидан бугунги кунгача бўлган тарихини ҳикоя қилувчи тўлиқ метражли фильмни намойиш этиш режалаштирилган.

Шунингдек, Италиянинг нуфузли Treccani энциклопедия институти ўз тарихида биринчи марта алоҳида футбол клубига бағишланган махсус нашр тайёрлайди. «Наполи» мухлислари учун Италиядан ташқарида ҳам иккита халқаро юбилей тадбири ўтказилиши кутилмоқда.

Клуб юз йиллик муносабати билан махсус либос ҳам тақдим этди. Унда «Наполи»нинг илк рамзларидан бири бўлган Қуёш тулпори, 100 рақами ва клуб билан шаҳар ўртасидаги узилмас боғлиқликни англатувчи белгилар акс эттирилган.

Нега «Наполи» оддий футбол клуби эмас?

Италияда машҳур жамоалар кўп, аммо «Наполи»нинг ўз шаҳри билан муносабати алоҳида хусусиятга эга.

Неаполликлар учун клуб:

• шаҳар ғурури;

• жануб ва шимол ўртасидаги тарихий рақобат рамзи;

• қийинчиликларга қарши кураш тимсоли;

• оиладан оилага ўтадиган қадрият;

• бутун дунёдаги неаполликларни бирлаштирувчи кучдир.

Шу сабаб юз йиллик байрамнинг стадионда эмас, шаҳар майдонлари, кўчалари, черковлари ва тарихий обидаларида ўтказилиши бежиз эмас. «Наполи» тарихи фақат футбол майдонида эмас, Неаполнинг ҳар бир маҳалласи ва мухлислар хотирасида яшайди.

Асосий хулоса

«Наполи»нинг 100 йиллиги футбол, шаҳар тарихи ва халқ анъаналарини бирлаштирган улкан маданий воқеага айланди.

Юзта черков қўнғироғи, кўк юриш, минглаб бепул пицца бўлаклари, клуб афсоналари, ёритилган қасрлар ва денгиз бўйидаги мушакбозлик — буларнинг барчаси Неаполнинг ўз жамоасига бўлган муҳаббатини намоён этди.

Бир аср давомида «Наполи» ғалабаларни ҳам, оғир инқирозларни ҳам бошдан кечирди. Аммо клуб билан шаҳар ўртасидаги ришта узилмади. Энди Неапол «Pe’ cient’anne» — «Яна юз йилларга» деган тилак билан янги асрни бошламоқда.

Сизнингча, «Наполи» тарихидаги энг буюк футболчи ким — Марадонами ёки бошқа бир афсонами?