Иссиқ ҳаво ва электромобиллар: Renault 4 мисолида батарея самарадорлиги таҳлили

Ёз фаслининг жазирама иссиғи нафақат инсонлар, балки замонавий технологиялар, хусусан, электромобиллар учун ҳам жиддий синов ҳисобланади. Ҳаво ҳарорати 30 даражадан юқорига кўтарилиши билан кўпчилик ҳайдовчилар ўз автомобилларининг техник имкониятлари ва энергия сарфи борасида хавотирга туша бошлайдилар. Айниқса, янги авлод Renault 4 каби электромобиллар мисолида бу масалани ўрганиш бугунги кунда долзарб аҳамият касб этмоқда. Бу ҳақда Autocar.co.uk хабар беради.

Маълумки, электромобилларнинг литий-ионли аккумуляторлари маълум бир ҳарорат оралиғида энг юқори самарадорлик билан ишлайди. Autocar нашри мутахассисларининг таъкидлашича, термометр кўрсаткичи 34 даражадан ошганда, батареяларнинг идеал ишчи ҳолатидан четланиш кузатилади. Бу эса ҳайдовчилар кутган тежамкорлик ва масофа босиб ўтиш кўрсаткичларига салбий таъсир кўрсатиши мумкин.

Иссиқликнинг батарея қувватига таъсири

Қишнинг қаҳратонида электромобиллар қуввати тез камайиши кўпчиликка маълум, бироқ ҳаддан ташқари иссиқ ҳаво ҳам худди шундай муаммоларни келтириб чиқаради. Renault 4 каби ихчам ва шаҳар шароитига мослашган электромобиллар иссиқ ҳавода батареяни совутиш учун қўшимча энергия сарфлашга мажбур бўлади. Бу эса автомобилнинг бир марта қувватланиш орқали босиб ўтадиган умумий масофасини сезиларли даражада қисқартиради.

Ўзбекистон шароитида, ёз ойларида ҳарорат 40-45 даражагача кўтарилишини ҳисобга олсак, бу муаммо маҳаллий ҳайдовчилар учун янада муҳимроқдир. Автомобил ичидаги иқлим назорати (кондиционер) тизимининг тўлиқ қувватда ишлаши ҳам батарея захирасини тезроқ сарфланишига олиб келади. Натижада, мўътадил об-ҳавода кўрсатилган самарадорлик кўрсаткичлари жазирамада ўз кучини йўқотади.

Ҳайдовчилар учун тавсиялар

Мутахассислар жазирама иссиқда электромобилдан фойдаланишда бир қанча қоидаларга амал қилишни маслаҳат беришади. Биринчидан, автомобилни имкон қадар соя жойларда ёки ёпиқ тураргоҳларда қолдириш лозим. Бу аккумулятор блокининг ҳаддан ташқари қизиб кетишининг олдини олади. Иккинчинчидан, қувватлаш жараёнини куннинг салқин вақтларида — эрта тонгда ёки тунда амалга ошириш тавсия этилади.

Renault 4 каби моделлар замонавий иссиқлик бошқаруви тизимлари билан жиҳозланган бўлса-да, физик қонуниятларини бутунлай четлаб ўтиб бўлмайди. Юқори ҳароратда батарея ичидаги кимёвий жараёнлар тезлашади, бу эса узоқ муддатда унинг хизмат қилиш муддатига ҳам таъсир кўрсатиши мумкин. Шунинг учун, иссиқ об-ҳавода кескин тезланишлардан қочиш ва энергия рекуперацияси тизимидан унумли фойдаланиш мақсадга мувофиқдир.

Хулоса қилиб айтганда, замонавий электромобиллар 34-35 даражали иссиққа бардош бера олади, бироқ бу уларнинг максимал самарадорлик билан ишлашини кафолатламайди. Технологиялар ривожланиши билан батареяларнинг ҳароратга чидамлилиги ошиб бормоқда, аммо ҳозирча ҳайдовчилар табиат инжиқликларини ҳисобга олган ҳолда ўз ҳаракатларини режалаштиришлари лозим бўлади.