Электромобиллар учун янги солиқ: Автопарк эгалари катта ҳажмдаги ишга тайёрланмоқда

Буюк Британия ҳукумати томонидан 2028-йилдан бошлаб жорий этилиши режалаштирилаётган электромобиллар учун янги йўл солиғи (эВEД) тизими автопарк бошқарувчилари ва йирик компанияларни жиддий ташвишга солмоқда. Янги тартибга кўра, электромобил эгалари босиб ўтилган ҳар бир мил учун ҳақ тўлашлари керак бўлади. Мутахассисларнинг фикрича, ушбу тизимнинг мураккаблиги сабабли компаниялар нафақат солиқ, балки уни ҳисоб-китоб қилиш учун ҳам катта маблағ сарфлашларига тўғри келади. Бу ҳақда Autocar.co.uk хабар беради.

Ғазначилик томонидан тасдиқланган маълумотларга кўра, 2028-йилнинг апрелидан бошлаб электромобиллар учун ҳар бир мил учун 3 пенс, плагин-гибрид (плуг-ин ҳйбрид) автомобиллар учун эса 1,5 пенс миқдорида солиқ ундирилади. Ушбу чора 2030-йилларга бориб бензин ва дизел ёқилғисидан олинадиган даромадларнинг камайиши натижасида юзага келадиган 12 миллиард фунт стерлинглик бюджет камомадини тўлдиришга қаратилган.

Маъмурий юк ва молиявий йўқотишлар

Дастлабки таклифларга кўра, ҳайдовчилар бир йил олдин босиб ўтиладиган масофани тахмин қилишлари ва кейин уни техник кўрик марказларида тасдиқлашлари керак эди. Бироқ, Британия автомобилларни ижарага бериш ва лизинг ассоциацияси (БВРЛА) бундай тизим автопарклар учун йиллик 75 миллион фунт стерлинглик маъмурий юк ва 185 миллион фунт стерлинглик унумдорлик йўқотишига олиб келишини ҳисоблаб чиқди.

Саноат вакилларининг эътирозларидан сўнг, ҳукумат айрим енгилликларни эълон қилди. Эндиликда масофани тасдиқлаш жараёни автомобилнинг биринчи техник кўриги (МОТ) билан бирлаштирилади, бу одатда автомобил уч ёшга тўлганда амалга оширилади. Бу лизинг асосида ишлайдиган компания автомобиллари учун жараённи бироз соддалаштиради, чунки кўплаб шартномалар айнан шу муддатда якунланади.

Автопарк мутахассислари ассоциацияси (AFP) вакили Дале Эйноннинг таъкидлашича, гарчи ҳукумат баъзи ўзгаришларни киритган бўлса-да, компаниялар қўшимча иш ҳажмига тайёр туришлари керак. Унинг сўзларига кўра, тизимни тўлиқ йўлга қўйиш учун ҳали кўплаб техник масалалар, жумладан, автомобилларнинг ўзидан олинадиган рақамли маълумотлардан фойдаланиш масаласи ҳал қилиниши лозим.

Янги тизимнинг асосий жиҳатлари қуйидагилардан иборат:

• Масофани тасдиқлаш автомобилнинг биринчи техник кўригида амалга оширилади;
• Ҳайдовчилар ўз кўрсаткичларини мустақил тақдим этишлари мумкин, аммо нотўғри маълумот учун катта жарималар кўзда тутилган;
• Йирик автопарклар барча автомобиллари учун солиқни марказлашган ҳолда тўлаш имкониятига эга бўлади;
• Ҳукумат автомобилларнинг ўзаро боғланган тизимлари (коннектед карс) орқали маълумот олишни режалаштирмоқда.

Ўзбекистон шароитида ҳам электромобиллар сони кескин ортиб бораётганини ҳисобга олсак, халқаро тажрибадаги бундай ўзгаришлар келажакда маҳаллий солиқ тизими учун ҳам намуна бўлиши мумкин. Ҳозирча AFP ва бошқа саноат ташкилотлари ушбу солиқни жорий этишни камида 2030-йилгача, яни электромобиллар бозори тўлиқ шаклланиб бўлгунга қадар кечиктиришни талаб қилмоқда.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, эВEД тизими автопарк эгалари учун янги даврни бошлаб беради. Бу нафақат молиявий харажатлар, балки рақамли мониторинг ва ҳисобот беришнинг янги даражасини талаб қилади. Компаниялар ҳозирдан ўзларининг ички тизимларини ушбу ўзгаришларга мослаштиришни бошлашлари тавсия этилмоқда.