Саудия Ҳўрмуз бўғозини четлаб ўтувчи стратегик қувурни тиклади: нефть нархи арзонлашди

Глобал энергетика бозорида кескин нарх портлашлари ва дизель ёнилғиси танқислиги кузатилаётган бир пайтда жаҳон иқтисодиёти учун муҳим хушхабар эълон қилинди. Саудия Арабистони хусийларнинг ҳаво ҳужумлари натижасида шикастланган учта насос станциясини қисқа фурсат ичида айланиб ўтувчи йўлларни барпо этиб, стратегик аҳамиятга эга «Шарқ — Ғарб» (East-West) нефть қувури фаолиятини қайта тиклади. Халқаро Reuters агентлиги ўз манбаларига таянган ҳолда маълум қилишича, расмий Ар-Риёз Қизил денгиз бўйидаги Янбу порти орқали нефть экспортини қайта йўлга қўймоқда.

Тахминан 10 кун давом этган мажбурий тўхталиш даврида қора олтин нархи бир баррель учун 109 долларгача сакраб, АҚШ ва Европада дизель ҳамда газ нархларини рекорд даражага кўтариб юборган эди; бироқ қувурнинг қайта ишга туширилиши ҳақидаги хабарлар фонида жаҳон бозорида нархлар сониялар ичида баррелига 95 долларгача арзонлашди. ОПЕКнинг асосий пешқадами бўлган мамлакат ушбу магистрал орқали Ҳўрмуз бўғозидаги хавфларни четлаб ўтиб, кунига қарийб 4 миллион баррель нефтни (бу бутун жаҳон таъминотининг қарийб 4 фоизини ташкил этади) ғарбий портларга етказиб беради. «Saudi Aramco» компанияси қувур қувватини тўлиқ ҳажмга қайтариш бўйича тезкор чораларни давом эттирмоқда.

Хўш, Саудиянинг ушбу юриши жаҳон бозорларини барқарорлаштира оладими, дизель ва бензин инқирозига барҳам бериладими ҳамда Яқин Шарқдаги геосиёсий тўқнашувлар ёқилғи бозорини яна ларзага солмайдими?

«10 кунлик инқироз, 95 долларлик нефть ва Янбу порти»: Стратегик қайта тикланишнинг 5 та асосий нуқтаси

Энергетика саҳнасидаги муҳим ўзгаришлар бўйича энг асосий фактлар:

• Қувур қайта ишга тушди: Саудия Арабистони хусийлар ҳужумига учраган 3 та насос станцияси атрофида тезкор янги тармоқ қуриб, «Шарқ — Ғарб» қувурини ишга туширди;

• Нефть нархи кескин тушди: 10 кунлик тўхталиш сабаб 109 долларгача кўтарилган бир баррель нефть нархи хабардан сўнг 95 долларгача арзонлашди;

• Кунига 4 миллион баррель ҳажм: Қироллик дунё нефть таъминотининг 4 фоизини ташкил этувчи ушбу улкан оқимни Қизил денгиздаги Янбу портига йўналтирмоқда;

• Ҳўрмуз бўғозини четлаб ўтиш йўли: Ушбу тизим Эрон назоратидаги хавфли Ҳўрмуз бўғозига боғланиб қолмаслик ва логистика узлуксизлигини сақлашга хизмат қилади;

• «Saudi Aramco» режаси: Айни пайтда қувур пасайтирилган қувватда ишлаётган бўлса-да, компания яқин вақт ичида прокачкани тўлиқ 4 млн баррель даражасига олиб чиқишни мақсад қилган.

«Шарқ — Ғарб» нефть қувури инқирози: Тўхташ ва қайта тикланиш кўрсаткичлари

Саудия Арабистонининг нефть экспорти бўйича ҳолати таққоси:

Энергетика ва иқтисодий хавфсизлик экспертизаси: Нега бу воқеа глобал бозорни қутқарди?

Халқаро бозор таҳлилчилари ва нефть соҳаси экспертларининг хулосалари:

• Ҳўрмуз бўғози босимидан қутилиш: Ҳўрмуз бўғози Яқин Шарқдаги ҳарбий низолар ва кемаларга ҳужумлар сабабли энг хавфли нуқтага айланган эди; «Шарқ — Ғарб» қувури эса Саудияга нефтни тўғридан-тўғри Қизил денгизга олиб чиқиб, денгиз блокадасини муваффақиятли айланиб ўтиш имконини берди;

• Дизель инқирозини жиловлаш: Нефть нархининг 109 долларга кўтарилиши айниқса АҚШ ва Европа саноати учун оғир зарба бўлди, логистика ва дизель ёнилғиси кескин қимматлашди; нархларнинг 95 долларга қайтиши глобал инфляция хавфини вақтинча бўлса-да пасайтиради;

• Саудия инжинирингининг тезкорлиги: Одатда мураккаб нефть инфратузилмасидаги аварияларни бартараф этиш бир неча ой вақт олади; Саудиянинг 10 кун ичида айланма насос қувурларини барпо этиши «Aramco»нинг инқирозларга тайёрлиги ва улкан молиявий-техник қудратини исботлади;

• Геосиёсий босим ричаги: Ар-Риёз қувур қувватини кунига 4 миллион баррелга етказиш орқали жаҳон таъминотидаги танқисликни тезкорлик билан ёпиш қобилиятига эга эканини намойиш этиб, нефть бозоридаги нархларни белгиловчи ягона бош куч бўлиб қолаётганини кўрсатди.

Саудия Арабистонининг ушбу стратегик қадами жаҳон иқтисодиётини навбатдаги оғир ёқилғи шокидан қутқариб қолган ҳал қилувчи омил бўлди.

Сизнингча, Саудия Арабистони нефть қувурини ишга тушириши ортидан ёқилғи нархлари янада пасайиб, 80-85 доллар даражасига тушадими ёки Яқин Шарқдаги кескинликлар нархни яна 100 доллардан ошириб юборадими? Нефть арзонлашиши миллий бозоримиздаги ёқилғи нархларига қандай таъсир кўрсатиши керак деб ҳисоблайсиз? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва жаҳон иқтисодиётига бевосита дахлдор ушбу муҳим таҳлилни барча дўстларингизга улашинг!