Коинотдан келган сирли радио сигнал олимлар эътиборини тортди

Хитойдаги FAST радио телескопи ёрдамида 33 та сайёра тизимидан олинган маълумотларни қайта таҳлил қилган олимлар K2-155 юлдузи йўналишидан келган ноодатий радио сигнални аниқлади. Бироқ тадқиқотчилар ҳозирча ушбу сигнални Ердан ташқари цивилизация билан боғлаш учун етарли далил йўқлигини таъкидламоқда. Бу ҳақда TRT Haber ва ScienceAlert хабар берди.

Маълум қилинишича, олимлар коинотда технологик жиҳатдан ривожланган бошқа ҳаёт шаклларининг изларини топиш мақсадида радио сигналларни ўрганмоқда. Бу йўналиш SETI — Ердан ташқари ақлли ҳаётни излаш тадқиқотлари доирасига киради.

Тадқиқотда Хитойнинг 500 метрлик FAST радио телескопи 2021 йилда кузатган 33 та экзосайёра тизимига оид маълумотлар янги усуллар ёрдамида қайта кўриб чиқилган. Олимлар табиий коинот жараёнларида кам учрайдиган, жуда тор диапазондаги ва вақт ўтиши билан частотаси ўзгарадиган радио сигналларни излаган.

Қайта таҳлил жараёнида дастлаб 139 мингдан ортиқ сигнал қайд этилган. Турли фильтрлар ва радио халақитларни аниқлаш усулларидан сўнг улардан атиги иккитасига алоҳида эътибор қаратилган. Улардан бири аввал ҳам аниқланган ва кейинчалик Ер манбали халақит экани маълум бўлган сигнал бўлса, иккинчиси K2-155 тизими йўналишидан келган янги сигнал бўлган.

K2-155 йўналишидаги сигнал

NBS 260108 деб номланган сигнал Ердан тахминан 238 ёруғлик йили узоқликдаги K2-155 қизил митти юлдузи йўналишида қайд этилган. Ушбу тизимда учта супер-Ер мавжуд бўлиб, улардан ташқи сайёра юлдузнинг яшашга яроқли зонасига яқин жойлашган.

Сигнал 1148,4167 мегагерц частотада қайд этилган ва тор диапазонли бўлиши ҳамда вақт давомида частотасининг силжиши билан тадқиқотчилар эътиборини тортган. Бундан ташқари, у FAST телескопининг K2-155 томон йўналтирилган асосий нурида қайд этилиб, атрофдаги бошқа нурларда кузатилмаган.

Бироқ кейинги текширувлар сигналнинг Ердан ташқари цивилизацияга тегишли эканини тасдиқламаган. Сигнал фақат битта қутбланиш каналида кучли намоён бўлган. Шунингдек, яқин частоталардаги ўхшаш сигналлар бошқа учта юлдуз кузатувида ҳам қайд этилган. Бу эса унинг Ер ёки телескоп қурилмаларидан келиб чиққан радио халақит бўлиши эҳтимолини кучайтирган.

Тадқиқотчилар сигналнинг аниқ манбасини ҳозирча аниқлай олмаган. Шу сабабли NBS 260108 ҳозирча номаълум сигнал сифатида қолмоқда ва унинг Ер ёки асбоб-ускуналардан келиб чиққан бўлиш эҳтимоли Ердан ташқари манбадан келиб чиққан бўлиш эҳтимолидан юқорироқ баҳоланмоқда.

Радио халақитлар асосий муаммолардан бири

Коинотдан келаётган заиф сигналларни аниқлашда Ернинг ўзидаги радио тўлқинлар катта муаммо туғдиради. Сунъий йўлдошлар, самолётлар, алоқа ва навигация тизимлари каби қурилмалар астрономик кузатувларга халақит бериши мумкин.

FAST телескопининг 19 та алоҳида нур ёрдамида бир вақтнинг ўзида турли йўналишларни кузатиши эса бундай сигналларни ажратишга ёрдам беради.

Олимларнинг қайд этишича, мазкур тадқиқот ҳозирча Ердан ташқари ҳаёт мавжудлигига далил бермайди. Бироқ янги машинали ўрганиш ва сигналларни фильтрлаш усуллари келажакда коинотдан келаётган технологик сигналларни излашда қўлланиши мумкин.