«Запаслар даҳшатли даражада кам»: Saudi Aramco раҳбари нефть инқирозидан огоҳлантирди

Яқин Шарқ давлатларидан хомашё етказиб бериш ҳажми урушдан олдинги кўрсаткичларга қайтган бўлса-да, дунё энергетика бозорида хотиржамликка ўрин йўқ. Саудия Арабистонининг давлат нефть гиганти — Saudi Aramco раҳбари Амин Носир халқаро захиралар «даҳшатли даражада паст» эканини маълум қилиб, глобал бозорлар учун янги хатар тўлқини яқинлашаётганидан қаттиқ хавотир билдирди.

Bloomberg ахборот агентлиги хабарига кўра, таъминотдаги ҳар қандай узилишларни юмшатиб туриши керак бўлган стратегик буферлар кескин тугаб бораётгани Ҳурмуз бўғозидаги кемалар қатнови тўлиқ тикланмаган шароитда вазиятни янада издан чиқариши мумкин.

«G7»дан 100 миллион баррель: Оқ уй иттифоқчиларни қандай кўндирди?

Aramco раҳбарининг баёноти «Катта еттилик» (G7) мамлакатлари қабул қилган фавқулодда қарор ортидан янгради. Мазкур келишувга кўра, давлатлар тўрт ой давомида ўз стратегик захираларидан 100 миллион баррель хом нефть ва дизель ёнилғисини бозорга чиқаришга рози бўлди:

• Вашингтоннинг талаби: Ушбу келишув АҚШ Президенти маъмуриятининг европалик иттифоқчиларга ўтказган кучли босими натижасида эришилди. Оқ уй ҳатто Европага дизель экспортини тўхтатиш билан огоҳлантириб, улардан стратегик захираларни сотишни ва шу орқали АҚШ ёқилғи қуйиш шохобчаларидаги рекорд нархларни туширишни талаб қилган;

• АҚШ захираларининг тугаши: АҚШ Энергетика вазирлиги (EIA) тақдим этган маълумотларга кўра, 25 сентябрь ҳолатига мамлакат стратегик нефть захиралари 283 миллион баррельгача қулаган. Февраль ойидан бери ушбу захиралар қарийб 132 миллион баррелга қисқариб кетди.

Захираларни тўлдириш учун икки йил керак бўлади

Амин Носирнинг таъкидлашича, бозорни сунъий равишда захиралар ҳисобига тўлдириш фақат вақтинчалик самара беради:

• Узоқ муддатли тикланиш: Мунтазам етказиб бериш тикланган тақдирда ҳам, давлатларга сотиб юборилган улкан стратегик резервларни қайта тўлдириш учун камида икки йил вақт керак бўлади;

• Бозор заифлиги: Захираларнинг камайиши дунё бозорини ҳар қандай геосиёсий форс-мажор ҳолатлари олдида ҳимоясиз қолдирмоқда.

Экспорт тикланди, лекин нархлар нега тушмаяпти?

Гарчи ўтган ҳафтада Яқин Шарқ давлатларидан нефть жўнатиш кўрсаткичлари урушдан олдинги даражадан ошган бўлса-да, нархларнинг арзонлашиши кузатилмаётганига асосий сабаб транспорт логистикасидир:

• Фрахт ва суғурта баҳосининг сакраши: Ҳарбий хатарлар сабабли танкерлар ижараси (фрахт) ҳамда денгиз суғуртаси нархлари бир неча баробарга қимматлашиб кетган бўлиб, улар хомашё умумий таннархининг катта қисмини «еб қўймоқда»;

• Бозорлардаги кузатув: Ноаниқлик фонида нефть котировкалари юқорилигича қолмоқда, айрим давлатлар (хусусан, Россия ҳукумати) эса йил охиригача Urals маркасидаги нефть нархи баррелига 54 доллардан ошмаслигини прогноз қилмоқда.

Экспертлар фикрича, захиралар сарфлаб бўлингач, реал ишлаб чиқариш ва транспорт йўлаклари барқарорлашмаса, глобал ёқилғи бозори янада оғир нарх портлашларига дуч келиши мумкин.