Шавкат Мирзиёев, Владимир Путин ва минтақа етакчилари Туркманистонда йиғилади

Марказий Осиё минтақаси навбатдаги йирик халқаро сиёсий мулоқот марказига айланмоқда. Россия Федерацияси Президенти Владимир Путин 8 октябрь куни икки кунлик расмий ташриф билан Туркманистонга жўнаб кетди. Мазкур ташриф доирасида Ашхободда иккита йирик анжуман — Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлиги (МДҲ) Давлат раҳбарлари кенгаши ҳамда Каспий экологик саммити бўлиб ўтади.

Бўлажак МДҲ саммити Ҳамдўстлик учун юбилей йилида ўтказилмоқда — шу йилнинг декабрь ойида ташкилот тузилганига 35 йил тўлади. Ассоциациялашган аъзо мақомига эга Туркманистон президенти Сердар Бердимуҳамедов мезбонлик қилаётган ушбу дипломатик ҳафталик минтақавий хавфсизлик ва иқтисодий интеграция нуқтаи назаридан муҳим аҳамият касб этмоқда.

Барча етакчилар бир даврада: Саммитда кимлар иштирок этади?

Юбилей саммитида Ҳамдўстликка аъзо барча 9 давлат раҳбарлари тўлиқ таркибда қатнашиши кутилмоқда:

• Иштирокчилар сафи: Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев, Россия Президенти Владимир Путин, Озарбайжон Президенти Илҳом Алиев, Беларусь Президенти Александр Лукашенко, Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаев, Қирғизистон Президенти Садир Жапаров, Тожикистон Президенти Эмомали Раҳмон ҳамда Арманистон Бош вазири Никол Пашинян;

• Тарихий илк қадам: МДҲ тарихида илк бор кенгайтирилган таркибдаги мажлисга Ислом Республикаси Президенти Масъуд Пезешкиён таклиф этилди. У шунингдек Каспий экологик саммитида ҳам қатнашади;

• Дастур жадвали: Ташрифнинг биринчи куни — 8 октябрь маданий тадбирлар ва дастлабки музокаралардан иборат бўлса, асосий иш куни 9 октябрь кунига тўғри келади.

Ҳужжатлар ва кун тартиби: Қайси йўналишларга урғу берилади?

9 октябрь кунги йиғилишда давлат раҳбарлари кўп томонлама ҳамкорлик якунларини сарҳисоб қилиб, келгуси устувор вазифаларни белгилаб олишади:

• Ҳамкорлик пакетлари: Саммит доирасида ҳуқуқ-тартибот, ахборот хавфсизлиги, маданий-гуманитар алоқаларни кенгайтириш ҳамда ташқи сиёсий мувофиқлаштиришни мустаҳкамлашга қаратилган муҳим ҳужжатлар қабул қилинади;

• Минтақавий ва халқаро масалалар: Етакчилар глобал беқарорлик фонида МДҲ ичидаги иқтисодий барқарорлик ва чегаралар хавфсизлигини муҳокама қилишади.

Каспий экологик саммити: Саёзланиш хавфи ва «Бешлик» баҳси

МДҲ мажлиси билан бир қаторда Каспийбўйи давлатлари — Россия, Туркманистон, Озарбайжон, Эрон ва Қозоғистон раҳбарлари иштирокида муҳим экологик форум ташкил этилмоқда:

• Асосий таҳдид — саёзланиш: Экологик анжуманда денгиз суви сатҳининг кескин пасайиши, ҳавзанинг табиий муҳитини асраш ва экологик хавфсизликни таъминлаш асосий диққат марказида бўлади;

• Ҳамкорлик механизми: Кремль вакили Юрий Ушаковнинг қайд этишича, «каспий бешлиги» минтақада тинчликни сақлаш ва биоресурсларни муҳофаза қилиш бўйича амалий қадамларни кўриб чиқади.

Парда ортидаги учрашувлар: Пезешкиён билан суҳбат ва норасмий мулоқотлар

Саммит майдонлари доирасида қатор икки томонлама муҳим музокаралар ҳам кўзда тутилган:

• Эрон ва Россия мулоқоти: 9 октябрь куни Владимир Путиннинг Эрон Президенти Масъуд Пезешкиён билан яккама-якка учрашуви бўлиб ўтади. Унда Яқин Шарқдаги кескинлашган ҳарбий-сиёсий вазият ва икки томонлама лойиҳалар кўриб чиқилади;

• Бошқа етакчилар билан алоқалар: Арманистон Бош вазири Пашинян билан алоҳида расмий учрашув режалаштирилмаган бўлса-да, саммит доирасида МДҲ етакчиларининг норасмий «оёқ устида» ёки ишчи тушлик чоғидаги қисқа музокаралари истисно этилмаяпти.

Ашхободдаги мазкур икки йирик саммит минтақавий бирдамликни синовдан ўтказаётган мураккаб геосиёсий вазиятда Марказий Осиё, Кавказ ва Каспий ҳавзаси келажагига таъсир кўрсатадиган стратегик платформага айланмоқда.