Олимлар Ердан 11,5 ёруғлик йили узоқликдаги юлдуздан сирли радиосигнални аниқлади

Астрономлар Ердан тахминан 11,5 ёруғлик йили узоқликда жойлашган GJ 725A қизил митти юлдузидан ноодатий радиосигнални қайд этди. 45 мегагерц атрофидаги частотада кузатилган ушбу нурланишнинг келиб чиқиши ҳозирча номаълум. Олимлар унинг пайдо бўлиши юлдузнинг магнит фаоллиги ёки атрофидаги сайёралар билан боғлиқ бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.

Тадқиқот халқаро астрономлар жамоаси томонидан LOFAR радиотелескопи ёрдамида ўтказилган кузатувлар асосида амалга оширилган. Сигнал 42–50 мегагерц диапазонида аниқланган ва бир соатлик кузатув давомида сақланиб қолган. Бироқ кейинги кузатувларда у қайта қайд этилмаган.

Олимлар радиосигнал кучли айлана қутбланишга эга эканини ҳам аниқлаган. Унинг қутбланиш даражаси 74 фоизни ташкил этган. Астрометрик таҳлил нурланиш манбаи GJ 725A юлдузи эканини, унинг ҳамроҳ юлдузи эмаслигини кўрсатган.

Тадқиқотчилар сигналнинг келиб чиқишини изоҳлаш учун учта эҳтимолий тахминни илгари сурмоқда.

Биринчи тахминга кўра, радиосигнал юлдуз атрофида узоқ орбита бўйлаб айланаётган, ҳозирча аниқланмаган йирик газ сайёрасидаги қутб ёғдулари билан боғлиқ бўлиши мумкин. Бундай сайёранинг магнит майдони кучли бўлиши керак. Олимлар бу жараённи Юпитер ва унинг вулқон фаоллиги юқори бўлган Ио йўлдоши ўртасидаги магнит таъсирлашувга қиёсламоқда.

Иккинчи эҳтимол сигнал юлдузнинг ўз магнит фаоллиги натижасида юзага келганини назарда тутади. Бироқ GJ 725A нисбатан сокин юлдуз ҳисобланади ва ўз ўқи атрофида тахминан 103 кунда бир марта айланади. Шу сабабли бу тахмин ҳам қўшимча текширувни талаб қилади.

Учинчи тахминга кўра, радиосигнал юлдуз билан GJ 725Ab деб номланган, аввалдан маълум бўлган тошсимон сайёра ўртасидаги магнит таъсирлашув натижасида пайдо бўлган бўлиши мумкин. Ушбу сайёра юлдуз атрофида тахминан 11,2 кунда бир марта тўлиқ айланади. Унинг массаси Ер массасидан 2,8 баравар катта. Бироқ бундай сайёранинг магнит хусусиятлари кузатилган кучли радиосигнални юзага келтириш учун етарли бўлиши ёки бўлмаслиги ҳозирча аниқ эмас.

Олимлар сигналнинг асл манбаини аниқлаш учун GJ 725A тизимини радио частоталарда мунтазам кузатиш, шунингдек, рентген ва ультрабинафша диапазонларида қўшимча тадқиқотлар ўтказишни режалаштирмоқда.

Тадқиқот натижалари 2026 йил 5 ноябрь куни arXiv платформасида эълон қилинган. Мақола Astronomy & Astrophysics журналида чоп этиш учун қабул қилинган.