Ота-боболардан ўтган оғриқларни тўхтатиш учун нима қилиш керак?

Ҳаётда нега айрим хатолар, муносабатлардаги муаммолар ва оғриқли синовлар қайта-қайта такрорланаверади? Психология ва фалсафада кўп бот-бот тилга олинадиган фундаментал ҳақиқат бор: инсон томонидан чуқур англаб етилмаган, сабаб-оқибати тушунилмаган ҳар қандай ҳодиса ҳаётда қайталанаверади.

Бундай тўхтовсиз айланиш якунда шахснинг тақдирида кескин бурилишлар, фожиали зарбалар ва мураккаб воқеалар занжирини пайдо қилади. Бу эса инсоннинг онгли ёки онгсиз равишда яшаётгани билан бевосита боғлиқ.

Онгсиз ҳолатда яшаш нима дегани?

Кўпчилик онгсизликни фақатгина ақлий заифлик деб тушунади, аслида эса маънавий ва руҳий онгсизлик анча чуқурроқ муаммодир:

• Ўзликни танимаслик: Ўз кечинмаларига, хатти-ҳаракатларининг туб сабабларига савол бермаслик, қалб нидосини эшитмасдан фақат одатлар бўйича кун кечириш;

• Ишонч етишмовчилиги: Яратувчининг ҳикматига, У белгилаб қўйган ҳаёт қонуниятларига нисбатан ички шубҳа ва ишончсизлик ҳолатида яшаш;

• Автопилот режими: Ҳаётидаги воқеаларни таҳлил қилмасдан, муаммолар учун доимо ташқи дунёни ёки бошқаларни айблаш.

Авлоддан авлодга ўтувчи «кўринмас мерос»

Инсон руҳиятидаги ҳал этилмаган жароҳатлар вақт ўтиши билан кейинги авлодларга кўчади:

• Травмаларнинг кўчиши: Масалан, онгсиз тарзда яшаётган аёл ёшлигида ўзи бошидан кечирган оғир азоблар, зўравонлик, севги етишмовчилиги ва қўрқувларни ихтиёрсиз равишда ўз фарзандининг тарбиясига ҳам сингдиради;

• Масъулият чегараси: Сизнинг ички оғриқларингиз ва комплексларингиз ота-она ёки аждодлардан мерос бўлиб ўтган бўлиши мумкин, аммо уни айнан шу нуқтада тўхтатиш учун фақат сиз жавобгарсиз;

• Занжирни узиш бурчи: Ўтмишдаги хатоларни англаб етмаслик кейинги авлодни ҳам худди шу азобли йўлни босиб ўтишга маҳкум этади.

Ички зулматдан нурга: Ҳақиқий тарбия йўли

Муаммони тўхтатиш ва соғлом муҳит яратиш фақат шахсий ўзгаришдан бошланади:

• Нафс ва нафсониятни тарбиялаш: Инсон ўз худбинлиги, манманлиги ва ички иллатлари устида ишламас экан, ҳақиқий руҳий эркинликка эриша олмайди;

• Қалбни уйғотиш ва ҳақиқатни излаш: Агар одам ўз ички дунёсини покламаса, ҳақиқатга интилмаса ва қалбини ғафлатдан уйғотмаса, у фарзандларига ҳам фақат ўз ички зулмати ва қўрқувларинигина мерос қилиб қолдиради.

Инсон ўз ҳаётидаги воқеаларни чуқур англаб, нафсини тарбиялаб ва қалб кўзини очгандагина авлодлар аро давом этиб келаётган оғриқли занжирни узишга ва янги, ёруғ авлодга асос солишга қодир бўлади.