Талон-торож ва фирибгарлик учун жазо қатъийлашди: Зарар тўланмаса...

Ўзбекистонда фирибгарлик ва бировнинг мулкини талон-торож қилиш жиноятини содир этганлар учун қонунчилик кескин қатъийлаштирилди. Эндиликда жабрланувчиларга ёки давлатга етказилган моддий зарарни охирги тийинигача тўламаган маҳкумлар муддатидан илгари шартли равишда озодликка чиқарилмайди.

Президент томонидан имзоланган янги қонун билан Жиноят кодекси ва бошқа қонун ҳужжатларига тегишли қўшимча ҳамда ўзгартиришлар киритилди.

Эски имтиёз энди фирибгарлар учун ишламайди

Илгари маҳкумлар белгиланган жазо муддатининг муайян қисмини ўтаб бўлгач, қилмишидан пушаймонлиги ва хулқ-атворига қараб муддатидан олдин шартли озод қилиниши (пароль) мумкин эди. Янги қонунга кўра, қуйидаги жиноятлар учун ушбу имтиёздан фойдаланиш тартиби тубдан ўзгарди:

• Ўзлаштириш ёки растрата қилиш (давлат ёки ўзгалар мулкини талон-торож қилиш);

• Фирибгарлик (алдов ёки ишончни суиистеъмол қилиш вазияти).

Янги тизимнинг бош талаби: Агар содир этилган жиноят оқибатида етказилган моддий зарарнинг ўрни тўлиқ қопланмаган бўлса, маҳкум шартли озодликка чиқарилмайди. Озодлик юзини кўришнинг ягона йўли — етказилган зарарни юз фоиз тўлаб беришдир.

Коррупцияга қарши янги зарба: Рўйхат ва назорат

Мазкур янги қонун нафақат фирибгарларга, балки коррупционерларга қарши курашни ҳам янги, тизимли босқичга олиб чиқмоқда. Ҳужжатда соҳадаги қуйидаги муҳим ислоҳотлар белгилаб қўйилди:

• Аниқ рўйхат: Қонунчиликда коррупцияга оид жиноятларнинг аниқ ва қатъий рўйхати белгиланди.

• Ички назорат (Комплаенс): Барча давлат органлари ва ташкилотларида коррупцияга қарши ички назорат тузилмалари ҳамда комплаенс тизимини ташкил этиш мажбурий этиб белгиланди.

• Ҳудудий кенгашлар: Жойларда коррупция ҳолатларини аниқлаш, олдини олиш ва жараённи доимий назорат қилиш учун алоҳида ҳудудий коррупцияга қарши курашиш кенгашлари шакллантирилади.

Қонун қачондан кучга кирди?

Мазкур қонун расмий эълон қилинган кундан бошлаб дарҳол кучга кирди. Бу дегани, янги қоидалар айни дамда амалда ва ўзгалар ҳаққини еб, зарарни қопламай «ичкарида» ўтирган шахсларга нисбатан тўғридан-тўғри қўлланилади.

Хулоса аниқ: қонунбузарлик орқали топилган пуллар барибир эгаларига қайтарилиши шарт, акс ҳолда жазони охиригача ўташга тўғри келади.