662 та кибержиноят фош этилди: 4 млрд сўм қайтарилди

Ўзбекистонда кибержиноятчиликка қарши ўтказилаётган кенг кўламли тезкор-профилактик тадбирлар натижасида юзлаб ҳолатлар фош этилди. Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар 135 та янги кибержиноят ва 3 та ноқонуний майнинг ҳолатини аниқлади.

135 та янги ҳолат аниқланди

Рақамли хавфсизлик соҳасида ўтказилган тадбирларнинг иккинчи босқичи доирасида кибержиноятчилар ва ноқонуний майнинг билан шуғулланган шахслар фаолиятига чек қўйилгани маълум қилинди.

Ҳисобот даврида 135 та янги кибержиноят ҳолати аниқланган. Шунингдек, 3 та ноқонуний майнинг факти ҳам фош этилган.

Бу рақамлар кибержиноятчилик энди фақат “интернетдаги фирибгарлик” эмас, балки фуқароларнинг пули, шахсий маълумотлари ва рақамли хавфсизлигига бевосита таҳдид солаётган жиддий муаммо эканини кўрсатади.

Илгари содир этилган 662 та жиноят очилди

Тадбирлар давомида IT соҳасида аввал содир этилган, аммо фош этилмаган 662 та жиноят очилган.

Бу энг муҳим рақамлардан бири. Чунки кибержиноятларда кўпинча жиноятчи тезда изини яширишга, пулни бошқа ҳисобларга ўтказишга ёки сохта аккаунтлар орқали йўқолишга уринади.

Шундай шароитда 662 та ҳолатнинг фош этилиши ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар рақамли излар, транзакциялар ва техник маълумотлар устида тизимли ишлаётганини кўрсатади.

Жабрланганларга қарийб 4 млрд сўм қайтарилди

Маълумотларга кўра, тадбирлар натижасида жабрланган фуқароларга 3 миллиард 864,3 миллион сўм қайтарилган.

Бу кибержиноятларга қарши курашда фақат жиноятчини топиш эмас, балки жабрланганларнинг зарарини қоплаш ҳам муҳим вазифа эканини кўрсатади.

Киберфирибгарликда пул қайтарилиши ҳар доим ҳам осон эмас. Чунки маблағлар қисқа вақт ичида турли карта, электрон ҳамён ёки криптоактивлар орқали ҳаракатлантирилиши мумкин.

Ноқонуний майнинг нега хавфли?

Аниқланган 3 та ноқонуний майнинг ҳолати ҳам алоҳида эътиборга лойиқ.

Ноқонуний майнинг электр энергияси тармоқларига ортиқча юк туширади, яширин даромад манбаига айланади ва рақамли иқтисодиётда назоратсиз молиявий айланмалар пайдо қилиши мумкин.

Айниқса, ёзги юқори истеъмол даврида электр энергиясидан ноқонуний фойдаланиш энергетика тизимига қўшимча босим келтириши мумкин.

Фуқаролар қандай алданмоқда?

Кибержиноятлар кўп ҳолатда фуқароларнинг ишончи, шошқалоқлиги ёки рақамли саводхонлиги етарли эмаслигидан фойдаланади.

Энг кўп учрайдиган хавфли сценарийлар:

• банк ходими сифатида қўнғироқ қилиш;
• карта маълумотлари ёки SMS-код сўраш;
• “ютуқ”, “совға”, “компенсация” баҳонасида ҳавола юбориш;
• сохта инвестиция ва тез даромад ваъда қилиш;
• ижтимоий тармоқда аккаунтни эгаллаб, қариндошлардан пул сўраш;
• фишинг сайтлар орқали логин ва паролларни қўлга киритиш.

Оддий қоида бор: SMS-код, карта рақами, CVV ва паролни ҳеч кимга айтмаслик керак. Ҳатто қўнғироқ қилган одам ўзини банк ёки давлат идораси ходими деб таништирса ҳам.

Киберхавфсизлик энди ҳамманинг иши

Кибержиноятчиликка қарши кураш фақат ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар вазифаси эмас. Фуқаролар, банклар, тўлов ташкилотлари, интернет хизматлари ва платформалар ҳам бу жараёнда масъулиятли бўлиши керак.

Агар одамлар шубҳали ҳаволаларни очмаса, карта маълумотларини бермаса, осон даромад ваъдаларидан эҳтиёт бўлса, кибержиноятчиларнинг имконияти кескин камаяди.

Бугун рақамли хавфсизлик — эшикни қулфлашдек оддий эҳтиёт чорасига айланди. Фақат бу ерда эшик телефонда, картада ва интернет аккаунтларда жойлашган.

Тадбирлар давом эттирилади

Киберхавфсизликни таъминлаш бўйича тезкор-профилактик тадбирлар умумреспублика дастури доирасида давом эттирилмоқда.

Бу жараёнда янги жиноятларни аниқлаш, аввалги ҳолатларни фош этиш, ноқонуний майнингга чек қўйиш ва жабрланганларга етказилган зарарни қоплаш асосий вазифалардан бири бўлиб қолади.

Асосий хулоса

135 та янги кибержиноят, 662 та фош этилган ҳолат ва қарийб 4 миллиард сўм қайтарилгани киберхавфсизлик соҳасидаги муаммо қанчалик кенг эканини кўрсатади.

Энди энг муҳим масала — фақат жиноят содир бўлганидан кейин эмас, унинг олдини олишда ҳам фаол бўлиш.

Сизнингча, киберфирибгарликларни камайтириш учун биринчи навбатда нима кучайтирилиши керак: банклар назоратими, аҳолининг рақамли саводхонлигими ёки жазо чораларими?